βασιλεύς

Nom · vasiléfs (basileus)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

βασιλεύς, έως (ὁ) [ᾰῐ]
I roi, chef souverain, Hom. (Il. 1, 231, etc.) etc. ; joint à ἀνήρ (ἀνὴρ β.) Il. 3, 170 ; Od. 24, 253 ; ou à ἄναξ (β. ἄναξ) Od. 20, 194 ; part. ὁ μέγας β. Hdt. 1, 188, le grand roi, le roi de Perse (mais, οἱ μεγάλοι βασιλῆς, Soph. Aj. 189, les rois suprêmes, les rois des rois, c. à d. les Atrides) ; de même en parl. du roi de Perse, ὁ ἄνω β. Xén. An. 7, 1, 28, etc. ; ou simpl. ὁ βασιλεύς, Ar. Ach. 61, etc., ou, sans article, βασιλεύς, Thc. Xén. Dém. etc. ; touj. sans article, en ce sens, dans les inscr. att. CIA. 2, 86, 3 (376/364 av. J.-C.) ; mais, avec l’article, en parl. d’autres rois (rois de Lacédémone, de Macédoine, etc.) CIA. 2, 332, 37 (268/262 av. J.-C.) ; 297, 13 (299 av. J.-C.) etc. ; à Rome, ὁ β. l’empereur, après Auguste, App. Hdn, NT. ||
II p. ext. ou p. anal.
1 dans Hom., part. dans l’Od. οἱ β. les chefs de familles qui se partagent le pays, Od. 1, 394 ; 8, 390, etc. ; de même, primit. à Athènes, ὁ β. le chef du γένος (v. Fustel, Cité ant. L. IV, c. 4) ||
2 fils de roi, prince, Xén. Œc. 4, 16 ||
3 satrape (perse), Sext. Rhet. p. 293, 22, en parl. de Tissapherne ||
4 maître de maison, Il. 18, 556 ; Pd. ||
5 à Athènes, le 2e des neuf archontes ou archonte-roi, Ant. 145, 41 ; Lys. 103, 30 ; Plat. Theæt. 210d, etc. ||
6 roi d’un sacrifice (lat. rex sacrorum, rex sacrificus, rex sarcrificulus), DC. 54, 27, 3 ; cf. DH. ||
7 roi d’un festin (cf. συμποσίαρχος), Plut. M. 622a, Luc. Sat. 4 ||
8 tout homme le plus remarquable de ceux de sa condition ou de sa profession, Luc. Rh. præc. 11 ; Philstr. V. soph. 2, 586, 598, etc. ; p. anal. en parl. de l’aigle, le roi (des oiseaux), Luc. ||
III roitelet (lat. regulus) oiseau, Arstt. H.A. 9, 11, 5 ||
Cp. βασιλεύτερος, Il. 9, 160, 392 ; Od. 15, 533.
Sup. βασιλεύτατος Il. 9, 69 ||
E Gén. ion. βασιλῆος. Acc. att. βασιλέα (par contract. βασιλῆ, seul. Oracl. dans Hdt. 7, 220 ; Eur. fr. 781, 25) ou βασιλεϳα, CIA. 2, 263, 15 (303 av. J.-C.) ; 312, 36 (286 av. J.-C.) ; v. Meisterh. p. 36. Plur. nom. βασιλεῖς, ion. βασιλῆες, att. βασιλῆς, Soph. Aj. 189, 959 ; acc. att. βασιλέας, Arstt. Pol. 3, 13, 25 ; CIA. 1, 61, 12 (409 av. J.-C.), postér. βασιλεῖς, CIA. 2, 243, 7 (peu après 307 av. J.-C.); 251, 3 (307/301 av. J.-C.); 263, 20 (303 av. J.-C.).
Étym. pré-grec ; cf. myc. qa-si-re-u, chef de rang inférieur.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

3289 occurrences

  1. Matthieu

    22
  2. 1:6Ἰεσσαὶ δὲ ἐγέννησεν τὸν Δαυὶδ τὸν βασιλέα. Δαυὶδ δὲ ἐγέννησεν τὸν Σολομῶνα ἐκ …
  3. 2:1… τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς …
  4. 2:2λέγοντες· Ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ αὐτοῦ τὸν …
  5. 2:3ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης ἐταράχθη καὶ πᾶσα Ἱεροσόλυμα μετ’ …
  6. 2:9οἱ δὲ ἀκούσαντες τοῦ βασιλέως ἐπορεύθησαν, καὶ ἰδοὺ ὁ ἀστὴρ ὃν …
  7. 5:35… Ἱεροσόλυμα, ὅτι πόλις ἐστὶν τοῦ μεγάλου βασιλέως·
  8. 10:18καὶ ἐπὶ ἡγεμόνας δὲ καὶ βασιλεῖς ἀχθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς …
  9. 11:8… μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων εἰσίν.
  10. 14:9καὶ λυπηθεὶς ὁ βασιλεὺς διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους …
  11. 17:25… λέγων· Τί σοι δοκεῖ, Σίμων; οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἀπὸ τίνων λαμβάνουσιν τέλη …
  12. 18:23… ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ ὃς ἠθέλησεν συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν …
  13. 21:5Εἴπατε τῇ θυγατρὶ Σιών· Ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι πραῢς καὶ ἐπιβεβηκὼς …
  14. 22:2Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ, ὅστις ἐποίησεν γάμους τῷ υἱῷ αὐτοῦ.
  15. 22:7ὁ δὲ βασιλεὺς ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ …
  16. 22:11εἰσελθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς θεάσασθαι τοὺς ἀνακειμένους εἶδεν ἐκεῖ ἄνθρωπον …
  17. 22:13τότε ὁ βασιλεὺς εἶπεν τοῖς διακόνοις· Δήσαντες αὐτοῦ πόδας …
  18. 25:34τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ· Δεῦτε, οἱ …
  19. 25:40καὶ ἀποκριθεὶς ὁ βασιλεὺς ἐρεῖ αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ’ …
  20. 27:11… ὁ ἡγεμὼν λέγων· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔφη· …
  21. 27:29… ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἐνέπαιξαν αὐτῷ λέγοντες· Χαῖρε, βασιλεῦ τῶν Ἰουδαίων,
  22. 27:37… αὐτοῦ γεγραμμένην· Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων.
  23. 27:42Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι· βασιλεὺς Ἰσραήλ ἐστιν, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ …
  24. Marc

    12
  25. 6:14Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης, φανερὸν γὰρ ἐγένετο τὸ ὄνομα …
  26. 6:22… Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν με ὃ ἐὰν …
  27. 6:25… εἰσελθοῦσα εὐθὺς μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα ἐξαυτῆς δῷς …
  28. 6:26καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεὺς διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς ἀνακειμένους …
  29. 6:27καὶ εὐθὺς ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς σπεκουλάτορα ἐπέταξεν ἐνέγκαι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. …
  30. 13:9… συναγωγὰς δαρήσεσθε καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.
  31. 15:2… αὐτὸν ὁ Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ …
  32. 15:9… αὐτοῖς λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων;