δεξιός
Adjectif · déksios (déksios)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
δεξιός, ά, όν :
I qui est à droite,
placé à droite, Il. 24, 320 ; p. opp. à
ἀριστερός : χεὶρ
δ. Eur. Med. 496, etc. la main droite ; μαζὸς
δ. Il. 4,
481 ; δ. ὦμος, Od. 17, 462, le sein droit,
l’épaule droite ; τὸ δ. κέρας,
Xén. Ages.
2, 9, etc. ;
Thc. 5, 10, 70,
etc. l’aile droite (d’une armée) ;
adv. ἐπὶ δεξιά,
Il. 7, 238,
ou ἐπὶ δεξιόφιν
(locat.) Il.
13, 308 ; ἐπὶ τὰ
δεξιά, Hdt. 2,
36 ; τὰ ἐπὶ δεξιά, Plat. Conv. 177d, etc. sur la droite, à droite ; ἐκ
τῶν δεξιῶν, Plat. Tim. 77e, en partant de droite ; εἰς
δεξιά, Plat. Tim. 43b ; πρὸς δεξιά,
Hdt. 1, 51 ;
7, 69, vers la droite ; abs. δεξιά, Pol. 3, 82, à droite ;
ou avec
χειρός : εἰς τὰ
δεξιὰ χειρός, Soph. fr. 527 ; ἐπὶ δεξιὰ
χειρός, Thcr. Idyl. 25, 18 ;
κατὰ δεξιὰ χειρός, Arat. 706, vers la droite,
à droite (cf. δεξιά, v. ce mot) ||
II p.
suite :
1 de bon augure,
favorable, les Grecs regardant le vol des
oiseaux comme favorable, lorsqu’ils venaient à la droite de
l’observateur tourné vers le nord, c. à d. de l’est,
Il. 13, 821 ;
Od. 2, 154 ;
Eschl. Pr.
489 ; Xén.
Cyr. 2, 2, 1,
etc. ; de même, en
parl. du tonnerre, Xén.
Cyr. 7, 1, 3
(cf. ἐνδέξιος
et ἐπιδέξιος ;
v. αἴσιος)
||
2 qui a de la dextérité,
adroit, industrieux, habile (p. opp. à
gauche, maladroit) en parl. de pers.
Pd. I.
4, 61 ; N.
3, 8 ; Hdt.
1, 60 ; Thc.
3, 82 ; Ar.
Pl. 387 ;
Ran. 71,
etc. ; δ. περί
τι, Plat. Hipparch. 225c, qui se tire adroitement de qqe ch. ; τινι πρός τι, Luc.
Nec. 13, qui
vient adroitement en aide à qqn pour qqe ch. ; en parl. de choses, Ar.
Eq. 96, etc. ;
Ant. 113, 26 ;
joint à κομψός,
Plat. Leg.
634a ||
Cp. -ώτερος, Hdt. 1, 60. Sup. -ώτατος, Pd. N. 3, 8 ||
E Fém. ion. -ιή, Il. 10, 542 ; Hdt. 7, 217, etc.
Étym. R.
indo-europ. *deḱs-, droit ; cf.
δεξιτερός.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
274 occurrences
Matthieu
12- 5:29εἰ δὲ ὁ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιὸς σκανδαλίζει σε, ἔξελε αὐτὸν καὶ βάλε …
- 5:30καὶ εἰ ἡ δεξιά σου χεὶρ σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον αὐτὴν …
- 5:39… ἀλλ’ ὅστις σε ῥαπίζει εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην·
- 6:3… ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου,
- 20:21… οἱ δύο υἱοί μου εἷς ἐκ δεξιῶν σου καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου …
- 20:23… μου πίεσθε, τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν …
- 22:44… κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς …
- 25:33καὶ στήσει τὰ μὲν πρόβατα ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων.
- 25:34τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ· Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός …
- 26:64… τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου καθήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν …
- 27:29… κεφαλῆς αὐτοῦ καὶ κάλαμον ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ, καὶ γονυπετήσαντες ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἐνέπαιξαν …
- 27:38… σὺν αὐτῷ δύο λῃσταί, εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων.
Marc
7- 10:37… Δὸς ἡμῖν ἵνα εἷς σου ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ ἀριστερῶν καθίσωμεν ἐν …
- 10:40τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου ἢ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν …
- 12:36… κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς …
- 14:62… ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον μετὰ …
- 15:27… αὐτῷ σταυροῦσιν δύο λῃστάς, ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ εὐωνύμων αὐτοῦ.
- 16:5… μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς περιβεβλημένον στολὴν λευκήν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν.
- 16:19… εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ θεοῦ.
Luc
6- 1:11… δὲ αὐτῷ ἄγγελος κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος.
- 6:6… ἐκεῖ καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά·
- 20:42… κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου
- 22:50… καὶ ἀφεῖλεν τὸ οὖς αὐτοῦ τὸ δεξιόν.
- 22:69… ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ.
- 23:33… καὶ τοὺς κακούργους, ὃν μὲν ἐκ δεξιῶν ὃν δὲ ἐξ ἀριστερῶν.
Jean
2- 18:10… καὶ ἀπέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτάριον τὸ δεξιόν. ἦν δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος.
- 21:6… δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Βάλετε εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τοῦ πλοίου τὸ δίκτυον, καὶ …
Actes
7- 2:25… ἐνώπιόν μου διὰ παντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μού ἐστιν ἵνα μὴ σαλευθῶ.
- 2:33τῇ δεξιᾷ οὖν τοῦ θεοῦ ὑψωθεὶς τήν τε …
- 2:34… κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου,