διδάσκω

Verbe · didaskô (didaskô)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

διδάσκω (f. διδάξω, ao. ἐδίδαξα, pf. δεδίδαχα ; pass. ao. ἐδιδάχθην, pf. δεδίδαγμαι) [ῐ]
1 enseigner, instruire, apprendre : τι, Il. 9, 442 ; Plat. Phædr. 276c, etc. enseigner qqe ch. ; τινά, Il. 11, 832 ; Od. 8, 488 ; Eschl. Pr. 196 ; Xén. Hell. 2, 4, 10, instruire qqn ; avec double rég. τινά τι, Il. 23, 307 ; Od. 8, 481 ; Xén. Mem. 1, 2, 10 ; Plat. Conv. 201d, etc. ; Eur. Hipp. 252, etc. ; τινὰ περί τινος, Ar. Nub. 382 (cf. ci-dessous Thc. 3, 71), apprendre qqe ch. à qqn ; τινὰ ποιεῖν τι, Il. 5, 51, etc. ; Plat. Men. 85d ; Lys. 141, 37 ; postér. τινὶ ποιεῖν τι, Plut. Marc. 12 (seul ex. connu de cette construct. ; ttf. cf. Plat. Theæt. 201b, où le dat. s’explique par attract.) apprendre à qqn à faire qqe ch. ; τινὰ δ. avec un acc. de pers. et εἶναι : δ. τινὰ ὑψαγόρην ἔμεναι, Od. 1, 384, apprendre à qqn à être disert ; ou sans εἶναι : διδάσκειν τινὰ ἱππέα, Plat. Men. 94b, apprendre à qqn l’équitation (litt. à être cavalier) ; πολλοὶ τοὺς υἱοὺς ῥήτορας διδάσκουσιν, Aristonym. (Stob. Fl. 4, 106) beaucoup apprennent à leurs fils à devenir rhéteurs ; cf. Plut. M. 405f ; Char. lamps. (Ath. 520f) ; avec une conj. περὶ τῶν πεπραγμένων διδάξοντας ὡς ξυνέφερε, Thc. 3, 71, devant expliquer les faits en les présentant sous un jour favorable ; abs. πῶς δή; δίδαξον, Eschl. Eum. 431, comment donc ? explique ; λέγων διδασκέτω, Xén. An. 5, 7, 11, qu’il parle et qu’il s’explique ; au pass. avec un gén. διδασκόμενος πολέμοιο, Il. 16, 811, instruit ou expert dans la guerre ; avec l’acc. ὃς οὔτ’ ἐδιδάχθη οὔτ’ οἶδεν καλὸν οὐδέν, Hdt. 3, 81, qui n’a appris ni ne sait rien de beau ; avec double rég. τά σε προτί φασιν Ἀχιλλῆος δεδιδάχθαι, Il. 11, 831, les remèdes que l’on dit t’avoir été enseignés par Achille ; avec l’inf. βρέφος διδάσκεται λέγειν, Eur. Suppl. 914, le petit enfant apprend à répéter (ce qu’on lui enseigne) ; avec une conj. διδάσκεσθαι ὡς, Xén. Hell. 2, 3, 45, apprendre que, etc. ||
2 particul. διδάσκειν δρᾶμα, Hdt. 6, 21 ; δ. διθύραμϐον, Hdt. 1, 23 ; Πέρσας, Ar. Ran. 1026 (cf. Plat. Prot. 327d) faire représenter une pièce, un dithyrambe, les Perses (d’Eschyle) etc., litt. donner les instructions nécessaires aux acteurs qui doivent jouer ||
Moy. διδάσκομαι (f. διδάξομαι)
I tr.
1 faire instruire : τι τοὺς υἱέας, Plat. Prot. 325b, faire apprendre qqe ch. à ses enfants ; δ. τινα ἱππεύειν, Plat. Rsp. 467e, faire apprendre l’équitation à qqn ; τὸν υἱὸν ἱππέα διδάσκεσθαι ἀγαθόν, Plat. Men. 93d (cf. Xén. Mem. 4, 4, 5) faire donner à son fils l’éducation d’un bon cavalier ||
2 instruire, enseigner qqn, Plat. Menex. 238b ; Ar. Nub. 783 ; Luc. Tox. 14, etc. ||
II au sens réfléchi, s’instruire ou apprendre pour soi, abs. Ar. Nub. 127 ; avec l’acc. ἀστυνόμους ὀργὰς δ. Soph. Ant. 354, apprendre à connaître les lois qui portent à vivre en société, les mœurs civilisées ||
E Act. prés. inf. épq. διδασκέμεναι, Il. 9, 442, et διδασκέμεν, Il. 23, 308. Ao. poét. δίδαξα, Il. 5, 51 ; Pd. N. 3, 55. Autre ao. poét. *ἐδιδάσκησα, d’où opt. διδασκήσαιμι, Hh. Cer. 144 ; inf. διδασκῆσαι, Hés. O. 64. Pass. fut. réc. διδαχθήσομαι, DH. 3, 70 ; Sext. 182. Moy. f. au sens pass. διδάξομαι, Soph. Ant. 726 ; Eur. Andr. 739 ; Ar. Nub. 127 ; Plat. Rsp. 421. Ao. poét. 2 sg. διδάξαο, Mosch. 3, 97.
Étym. R. indo-europ. *d(e)ns-, enseigner ; prés. factitif en -σκ- de δαῆναι, v. *δάω, avec redoublement.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

200 occurrences

  1. Matthieu

    14
  2. 4:23Καὶ περιῆγεν ἐν ὅλῃ τῇ Γαλιλαίᾳ, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων …
  3. 5:2καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτοὺς λέγων·
  4. 5:19… τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων καὶ διδάξῃ οὕτως τοὺς ἀνθρώπους, ἐλάχιστος κληθήσεται ἐν …
  5. 5:19… οὐρανῶν· ὃς δ’ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ …
  6. 7:29ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ …
  7. 9:35… τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων …
  8. 11:1… δώδεκα μαθηταῖς αὐτοῦ, μετέβη ἐκεῖθεν τοῦ διδάσκειν καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν.
  9. 13:54καὶ ἐλθὼν εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν, ὥστε …
  10. 15:9μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων.
  11. 21:23… αὐτοῦ εἰς τὸ ἱερὸν προσῆλθον αὐτῷ διδάσκοντι οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ …
  12. 22:16… τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ διδάσκεις, καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός, …
  13. 26:55… καθ’ ἡμέραν ἐν τῷ ἱερῷ ἐκαθεζόμην διδάσκων καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με.
  14. 28:15… δὲ λαβόντες τὰ ἀργύρια ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν. Καὶ διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ …
  15. 28:20 διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν· …
  16. Marc

    17
  17. 1:21… εἰς Καφαρναούμ. καὶ εὐθὺς τοῖς σάββασιν ἐδίδασκεν εἰς τὴν συναγωγήν.
  18. 1:22… ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ …
  19. 2:13… ὁ ὄχλος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ ἐδίδασκεν αὐτούς.
  20. 4:1Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θάλασσαν. καὶ συνάγεται πρὸς …
  21. 4:2καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά καὶ ἔλεγεν …
  22. 6:2καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο διδάσκειν ἐν τῇ συναγωγῇ· καὶ οἱ πολλοὶ …
  23. 6:6… αὐτῶν. Καὶ περιῆγεν τὰς κώμας κύκλῳ διδάσκων.
  24. 6:30… αὐτῷ πάντα ὅσα ἐποίησαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν.
  25. 6:34… πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα, καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά.
  26. 7:7μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων·
  27. 8:31Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ …
  28. 9:31 ἐδίδασκεν γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν …
  29. 10:1… πρὸς αὐτόν, καὶ ὡς εἰώθει πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς.
  30. 11:17καὶ ἐδίδασκεν καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Οὐ γέγραπται ὅτι …
  31. 12:14… ἐπ’ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ διδάσκεις· ἔξεστιν δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ οὔ; …
  32. 12:35Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἔλεγεν διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· Πῶς λέγουσιν οἱ …