δύναμις
Nom · dunamis (dunamis)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
δύναμις, εως
(ἡ) [ῠᾰ]
puissance, c. à d.
I faculté de pouvoir,
Od. 2, 62,
etc. ; κατὰ
δύναμιν, Plat. Phædr. 249c ; κὰδ δύναμιν,
Hés. O.
336 ; πρὸς τὴν
δύναμιν, Plat. Phædr. 231a, autant qu’on peut ; κατὰ
δύναμιν πᾶσαν, Plat. Leg. 865e, de tout son pouvoir ; εἰς
δύναμιν ὅτι μάλιστα, Plat.
Rsp. 458e ; κατὰ δύναμιν ὅτι μάλιστα, Plat. Pol. 279c, le plus possible,
tout le possible ; καὶ ποδὶ καὶ χειρὶ καὶ φωνῇ
καὶ πάσῃ δυνάμει, Eschn.
43, 17, avec le pied, la main, la
parole, par tous les moyens possibles ; εἰς
δύναμιν παντὶ τρόπῳ, Plat.
Rsp. 427e, autant qu’on peut,
par tous les moyens ; εἰς δύναμιν
ἀνθρωπίνην, Plat. Leg. 697b, autant qu’il est au pouvoir de l’homme ;
παρὰ δύναμιν, Thc. 1, 70 ; ὑπὲρ δύναμιν, Dém.
292, 25 ; Epict. Ench. 31, 5, au-delà du possible ||
II t.
de philos. puissance, c. à d.
aptitude à être ou à devenir
(p. opp. à ἐνέργεια,
ἐντελέχεια) Arstt. An. post. 1, 24
fin ; Metaph.
3, 5, 1, etc.
||
III abs. pouvoir, puissance, force :
1 force physique ;
d’ord. en ce sens dans Homère,
Il. 8, 294 ;
joint à χεῖρες,
Od. 20, 237 ;
πὰρ δύναμιν, Il.
13, 787, au-dessus des forces (de qqn) ;
αἱ τοῦ σώματος δυνάμεις, Plat. Theæt. 185e, ou σωματικὴ δύναμις,
Pol. 1, 69, 4 ;
37, 3, 5, les forces du corps ||
2 force morale (du
caractère, de l’intelligence, de la parole, etc.) : αἱ σωματικαὶ καὶ
θυμικαὶ δυνάμεις, Pol. 6, 7, 3, la force du corps et de l’âme ;
ἡ τῶν λεγόντων δ. Dém. 596, 21 ; ἡ τῶν λόγων δ. Arstt.
Rhet. 1, 1,
puissance des orateurs, de la parole ; ἡγεμονικὴ
δ. Pol. 10, 22,
4, puissance morale du commandement, ascendant d’un général
(cf. Pol.
18, 11, 8) ; δ. ἐν
πραγματείᾳ, Pol. 2, 56, 5, puissance ou
habileté (d’un historien) à traiter un sujet ; abs. faculté, art, science (rhétorique, logique,
médecine) Arstt. Metaph. 4, 12, 11 ;
Top. 1, 3 ;
Arr. Epict.
1, 1, 1, etc.
||
3 en
gén. puissance des choses (forces de la nature, plantes,
sol, etc.) : δ.
τῶν φυομένων, Xén. Cyr. 8, 8, 74, vertu des
plantes ; d’où abs. au plur. plantes
médicinales, Plut. M. 134d ; φάρμακα καὶ δυνάμεις
ἁπλαῖ, Hpc. Medic. p. 24, les
remèdes préparés et les simples ; δ. τῆς
γῆς, Xén. Œc. 16, 4, fécondité de la
terre ; p. anal. action miraculeuse,
miracle, NT. Matth. 11, 20,
etc. ; efficacité d’un remède,
Hpc. 16, 15 ;
Gal. 7, 323,
327 ; valeur d’une monnaie, Thc.
6, 46 ; Plut.
Lyc. 9,
Sol. 15 ;
valeur ou signification d’un mot,
Plat. Crat.
394b,
Phil. 24c, etc. ; Dém. 9, 16 Baiter-Sauppe ; Pol.
3, 20, 5 ; 20, 9,
11 ; t. d’arithm. puissance d’un
nombre, particul. le carré, Plat. Theæt. 147d ; Theol. 4 ; p. opp. à κύϐος
et à δυναμοδύναμις, Dioph.
2 ; — ou le
produit d’un nombre, Phil. 1, 3 ; — ou le dernier
terme d’une progression arithmétique par rapport au total,
p. ex. 4
est la δύναμις
de 10,
parce que 1 + 2 + 3 + 4 = 10,
Plut. M.
877a ||
4 force militaire, forces,
troupes, au sg. Hdt. 5, 100 ; Xén. An. 1, 1, 6 ; etc. ;
Plat. Menex.
240d ;
Pol. 1, 41, 2,
etc. ; δ. καὶ πεζὴ καὶ
ἱππικὴ καὶ ναυτική, Xén.
An. 1, 3, 12,
forces en infanterie, en cavalerie et en vaisseaux ; au plur. Pol. 2, 1, 5, etc. ||
IV abs. la puissance, le pouvoir, Hdt. 1, 90 ; Eschl. Pers. 174, Ag. 779 ; θεῶν δύναμις,
Eur. Alc.
219, le pouvoir des Dieux ; ἐν δυνάμει εἶναι, Xén.
Hell. 4, 4, 5,
ou γίγνεσθαι,
Dém. 174, 27,
être ou devenir puissant ; αἱ δυνάμεις, moyens d’influence, instruments de
puissance, Plat. Rsp. 447c ; joint à χρήματα, ibid. 423e (cf. ibid. 364a) ; p. ext. en parl. de
pers. αἱ δυνάμεις avec ou sans τῶν οὐρανῶν,
les puissances célestes, Spt. 3 Reg. 17, 1 ;
Esaï. 34, 4 ;
NT. Matth.
24, 29 ; en parl. des
anges, Phil. 1,
587 ||
E Gén. ion. δυνάμιος,
Hdt. 3, 88,
etc.
Étym.
δύναμαι.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
699 occurrences
Matthieu
12- 7:22… δαιμόνια ἐξεβάλομεν, καὶ τῷ σῷ ὀνόματι δυνάμεις πολλὰς ἐποιήσαμεν;
- 11:20… πόλεις ἐν αἷς ἐγένοντο αἱ πλεῖσται δυνάμεις αὐτοῦ, ὅτι οὐ μετενόησαν·
- 11:21… ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἐγένοντο αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν …
- 11:23… ὅτι εἰ ἐν Σοδόμοις ἐγενήθησαν αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν σοί, ἔμεινεν ἂν …
- 13:54… τούτῳ ἡ σοφία αὕτη καὶ αἱ δυνάμεις;
- 13:58καὶ οὐκ ἐποίησεν ἐκεῖ δυνάμεις πολλὰς διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν.
- 14:2… τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ.
- 22:29… μὴ εἰδότες τὰς γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ·
- 24:29… πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται.
- 24:30… ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς·
- 25:15… δὲ ἕν, ἑκάστῳ κατὰ τὴν ἰδίαν δύναμιν, καὶ ἀπεδήμησεν. εὐθέως
- 26:64… τοῦ ἀνθρώπου καθήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ …
Marc
10- 5:30… ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγεν· …
- 6:2… σοφία ἡ δοθεῖσα τούτῳ, καὶ αἱ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γινόμεναι;
- 6:5καὶ οὐκ ἐδύνατο ἐκεῖ ποιῆσαι οὐδεμίαν δύναμιν, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπιθεὶς τὰς …
- 6:14… νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ·
- 9:1… τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει.
- 9:39… αὐτόν, οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ δυνήσεται …
- 12:24… μὴ εἰδότες τὰς γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ;
- 13:25… ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πίπτοντες, καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.
- 13:26… τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης·
- 14:62… τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ …
Luc
15- 1:17… προελεύσεται ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλίου, ἐπιστρέψαι καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα …
- 1:35… Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ …
- 4:14Καὶ ὑπέστρεψεν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ δυνάμει τοῦ πνεύματος εἰς τὴν Γαλιλαίαν. καὶ …
- 4:36… λόγος οὗτος ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει ἐπιτάσσει τοῖς ἀκαθάρτοις πνεύμασιν, καὶ ἐξέρχονται;
- 5:17… Γαλιλαίας καὶ Ἰουδαίας καὶ Ἰερουσαλήμ· καὶ δύναμις κυρίου ἦν εἰς τὸ ἰᾶσθαι αὐτόν.
- 6:19… ὁ ὄχλος ἐζήτουν ἅπτεσθαι αὐτοῦ, ὅτι δύναμις παρ’ αὐτοῦ ἐξήρχετο καὶ ἰᾶτο πάντας.
- 8:46… Ἥψατό μού τις, ἐγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξεληλυθυῖαν ἀπ’ ἐμοῦ.
- 9:1Συγκαλεσάμενος δὲ τοὺς δώδεκα ἔδωκεν αὐτοῖς δύναμιν καὶ ἐξουσίαν ἐπὶ πάντα τὰ δαιμόνια …