δύο

Adjectif · duo (duo)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

δύο, gén.-dat. δυοῖν (v. ci-dessous la décl. ; indécl. dans Homère)
1 n. de n. deux, avec un subst. masc. fém. ou neutre, d’ord. au duel, Hom. Att. ; qqf. au plur. dans Homère (δύο ἄνδρες, Il. 18, 498 ; δύ’ οἴους, Od. 3, 424 ; 12, 154 ; δύο ἤματα, Od. 10, 142) ; et dans les Att. (δύο κριούς, Soph. Aj. 237 ; δύο ψυχάς, Eur. Alc. 900 ; δύο ἡλίους, Eur. Bacch. 916 ; δύο ἄνδρας, Xén. An. 4, 1, 12 ; δύο τέχνας, Plat. Gorg. 464b ; δυοῖν μιασμάτων, Eschl. Eum. 600 ; δυοῖν οἰμώγμασιν, Eschl. Ag. 1384 ; etc.) ; pour l’emploi du duel ou du pluriel avec δύο dans les inscr. att. on peut distinguer cinq périodes : 1o jusqu’en 409 av. J.-C. le duel seul us. ; — 2o de 409 à 378 av. J.-C. le plur. qqf. us. ; — 3o de 378 à 329 av. J.-C. le plur. plus us. que le duel (dans une inscr. de 373 av. J.-C. un accus. duel, 21 nom. ou accus. plur.) ; — 4o de 329 à 30 av. J.-C. (époque macédonienne) le plur. presque seul us. ; — 5o à l’époque romaine, par imitation des écrivains classiques, le duel redevient la forme usuelle (v. Meisterhans, p. 161 et suiv.). Lorsque δύο est précédé d’un n. de nombre au plur. le subst. se construit au duel : πεντακοσίαις εἴκοσι δυοῖν δραχμαῖν, CIA. 1, 273 f, 31 (426/422 av. J.-C.) 522 drachmes (v. Meisterhans, p. 161) ; ἕνα καὶ δύο, Il. 2, 346 ; ou δύ’ ἢ τρεῖς, Ar. Pax 829 ; δύο ἢ τρεῖς, Xén. Hell. 3, 5, 20 ; δύο ἢ τρία, Xén. Cyr. 5, 4, 4, un ou deux, deux ou trois, pour marquer une petite quantité indéterminée ; εἶς δύο, Xén. Cyr. 7, 5, 17 ; δύο δύο, Spt. Gen. 7, 2, deux par deux ; δυοῖν θάτερον ἤ... ἤ... Dém. 274, 10, de deux choses l’une, ou... ou... ; δυοῖν... ἢ γὰρ... ἤ, Dém. 388, 16, de deux choses l’une : en effet, ou... ou, etc. ; δύο ποιεῖν τὴν πόλιν, Arstt. Pol. 5, 9, 10, diviser l’État en deux partis, y créer des divisions ||
2 abs. pour marquer deux parties (sur trois), c. à d. les deux tiers, Thc. 2, 2, etc. ||
E Poét. δύω, Il. 1, 16 ; Hés. O. 12 ; Thgn. 955 ; Thcr. Idyl. 22, 137 ; Anth. 13, 14 ; Luc. Trag. 212. δύο (poét. δύω) indécl. dans Hom. Hdt. et qqf. les Att.: gén. δύο μοιράων, Il. 10, 253 ; δύω ποταμῶν, Od. 10, 515 ; μετὰ δύο τῶν σφετέρων, Hdt. 7, 149 ; δύο νηῶν, Hdt. 8, 82 ; δύο νεῶν, Thc. 3, 89 ; ἐτῶν δύο καὶ τριῶν, Thc. 1, 82 ; dat. δύω κανόνεσσι, Il. 13, 407 ; δύο ζεύγεσι, Hdt. 3, 130 ; δύο μναῖν, Xén. Mem. 2, 5, 2 ; δύο συνέργοις, Pol. 2, 38, 8 ; etc. — Décl. régul.: nom. δύο, poét. δύω (v. ci-dessus). — Gén. δυοῖν (ποδῶν δυοῖν, Pd. N. 8, 82 ; δυοῖν μιασμάτων, Eschl. Eum. 600, etc. cf. ci-dessus) ; ion. δυῶν, Hdt. 1, 94, 130, etc. dout. ; dans les inscr. att. (v. Meisterhans, p. 124, § 60), δυοῖν seul us. j. en 329 av. J.-C. ; de 329 à 229 av. J.-C. δυεῖν CIA. 2, 167, 78 (pas av. 307 av. J.-C.) ; 2, 281, 5 (époque macédonienne) ; 1138, 7 (302 av. J.-C.) ; 380, 27 (229 av. J.-C.) ; à l’époque romaine δύο, CIA. 3, 1443, etc. ; de même δύο en poésie, KE. 149, 5. — Dat. δυοῖν (πόλεσι δυοῖν, Plat. Leg. 638e ; δυοῖν ὀνόμασι, Plat. Pol. 291e, etc.) ; ion. δυοῖσι, Hdt. 1, 32, 7, 104 dout. ; dans les inscr. att. δυοῖν seul us. j. en 329 av. J.-C. ; de 329 à 229 av. J.-C. δυεῖν (contrair. à la doctrine de Phryn. 210 ; du Sch.-Eur. Hec. 45) CIA. 2, 591, 4 (av. 300 av. J.-C.) ; à l’époque romaine δυσί, CIA. 2, 467, 27 ; 469, 76 (1er siècle av. J.-C.) ; etc. ; déjà us. depuis Aristote, Arstt. Pol. 3, 6, 7 ; etc. et en poésie, KE. 199, 3. — Acc. δύο, poét. δύω (δύο κρίους, Soph. Aj. 237 ; δύο ἄνδρας, Xén. An. 4, 1, 12 ; δύω κακά, Thgn. 955 ; cf. ci-dessus). — δυοῖν monosyll. Soph. O.R. 640.
Étym. indo-europ. *duu̯o, *duu̯-eh₃-, deux ; cf. δίς, lat. dŭŏ.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

784 occurrences

  1. Matthieu

    40
  2. 4:18… παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδεν δύο ἀδελφούς, Σίμωνα τὸν λεγόμενον Πέτρον καὶ …
  3. 4:21Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν εἶδεν ἄλλους δύο ἀδελφούς, Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ …
  4. 5:41… ἀγγαρεύσει μίλιον ἕν, ὕπαγε μετ’ αὐτοῦ δύο.
  5. 6:24Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν· ἢ γὰρ τὸν ἕνα …
  6. 8:28… τὴν χώραν τῶν Γαδαρηνῶν ὑπήντησαν αὐτῷ δύο δαιμονιζόμενοι ἐκ τῶν μνημείων ἐξερχόμενοι, χαλεποὶ …
  7. 9:27… παράγοντι ἐκεῖθεν τῷ Ἰησοῦ ἠκολούθησαν αὐτῷ δύο τυφλοὶ κράζοντες καὶ λέγοντες· Ἐλέησον ἡμᾶς, …
  8. 10:10μὴ πήραν εἰς ὁδὸν μηδὲ δύο χιτῶνας μηδὲ ὑποδήματα μηδὲ ῥάβδον· ἄξιος …
  9. 10:29οὐχὶ δύο στρουθία ἀσσαρίου πωλεῖται; καὶ ἓν ἐξ …
  10. 14:17… ὧδε εἰ μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ἰχθύας.
  11. 14:19… λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν …
  12. 18:8… τὴν ζωὴν κυλλὸν ἢ χωλόν, ἢ δύο χεῖρας ἢ δύο πόδας ἔχοντα βληθῆναι …
  13. 18:8… ἢ χωλόν, ἢ δύο χεῖρας ἢ δύο πόδας ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὸ πῦρ …
  14. 18:9… μονόφθαλμον εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν, ἢ δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν …
  15. 18:16… παράλαβε μετὰ σοῦ ἔτι ἕνα ἢ δύο, ἵνα ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων ἢ …
  16. 18:16… ἕνα ἢ δύο, ἵνα ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ πᾶν ῥῆμα·
  17. 18:19Πάλιν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἐὰν δύο συμφωνήσωσιν ἐξ ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς …
  18. 18:20οὗ γάρ εἰσιν δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν …
  19. 19:5… τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν;
  20. 19:6ὥστε οὐκέτι εἰσὶν δύο ἀλλὰ σὰρξ μία. ὃ οὖν ὁ …
  21. 20:21… αὐτῷ· Εἰπὲ ἵνα καθίσωσιν οὗτοι οἱ δύο υἱοί μου εἷς ἐκ δεξιῶν σου …
  22. 20:24… ἀκούσαντες οἱ δέκα ἠγανάκτησαν περὶ τῶν δύο ἀδελφῶν.
  23. 20:30καὶ ἰδοὺ δύο τυφλοὶ καθήμενοι παρὰ τὴν ὁδόν, ἀκούσαντες …
  24. 21:1… Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, τότε Ἰησοῦς ἀπέστειλεν δύο μαθητὰς
  25. 21:28… δὲ ὑμῖν δοκεῖ; ἄνθρωπος εἶχεν τέκνα δύο. προσελθὼν τῷ πρώτῳ εἶπεν· Τέκνον, ὕπαγε …
  26. 21:31τίς ἐκ τῶν δύο ἐποίησεν τὸ θέλημα τοῦ πατρός; λέγουσιν· …
  27. 22:40ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος κρέμαται καὶ …
  28. 24:40τότε δύο ἔσονται ἐν τῷ ἀγρῷ, εἷς παραλαμβάνεται …
  29. 24:41 δύο ἀλήθουσαι ἐν τῷ μύλῳ, μία παραλαμβάνεται …
  30. 25:15… μὲν ἔδωκεν πέντε τάλαντα ᾧ δὲ δύο ᾧ δὲ ἕν, ἑκάστῳ κατὰ τὴν …
  31. 25:17ὡσαύτως ὁ τὰ δύο ἐκέρδησεν ἄλλα δύο·