ζάω
Verbe · zaô (dzaô)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
ζάω-ῶ ou mieux
ζήω-ῶ (avec contract.
en η, d’où prés. ζῶ, ζῇς, ζῇ ; impér.
ζῆ, opt.
ζῴην ; inf.
ζῆν ; impf.
ἔζων, ἔζης, ἔζη, ἐζῶμεν, ἐζῆτε, ἔζων ;
fut. ζήσω
ou ζήσομαι ;
ao. ἔζησα,
pf. ἔζηκα,
pl. q. pf. ἐζήκειν ; ttef. au lieu d’
ἔζησα, ἔζηκα, ἐζήκειν, les Attiques emploient d’ord. les ao. pf. et pl. q. pf.
de βιόω)
I intr. vivre, d’où :
1 être en vie,
p. opp. à θνῄσκω, Il. 23, 70 ; Od. 11, 302 ; Hdt. 1, 31, etc. en parl. des hommes,
des animaux, etc. Od. 10, 72, etc. ;
en parl. des plantes, Arstt. Nic. 1, 7, 12 ; οἱ ζῶντες,
Od. 10, 72, les
vivants, c. à d. d’ord. les hommes ; souv. joint à
des synonymes : εἶναί τε καὶ
ζῆν. Plat. Rsp. 369d, être et vivre ; ζώντων καὶ
ὄντων, Dém. 248, 25, vivants et bien vivants (cf. Dém. 953 ; Lib. 4, 40); ζῶν καὶ βλέπων,
Eschl. Ag.
677, vivant et voyant le jour ;
ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο,
Il. 1, 88,
vivant et voyant la lumière sur la terre ; avec
un acc. de temps : ζ. ὀλίγα
ἔτεα, Hdt. 3,
22, vivre peu d’années ; cf.
Hh. Ven.
222 ; ζήτω ὁ
βασιλεύς, Spt. 1
Reg. 10, 24, vive le roi ! longue
vie au roi ! cf. Spt. Dan. 2, 4 ; de même dans diverses
formules : ζῶ ἐγὼ καὶ ζῶν τὸ ὄνομά
μου, Spt. Num. 14, 21, aussi vrai
que je vis et que mon nom est vivant ; ζῇ Κύριος
καὶ ζῇ ἡ ψυχή σου, Spt.
1 Reg. 25, 26,
aussi vrai que le Seigneur vit et que vit ton âme ; cf. Spt. Judith 2, 12 ;
subst. τὸ ζῆν,
Eschl. Pr.
681 ; Plat.
Phæd. 77e, la vie (cf. ζωή), et sans art. : εἰς ἕτερον
ζῆν, Plat. Ax. 365d, dans une autre vie ||
2 soutenir sa vie, se
faire vivre : ἐπιπονώτατα,
Xén. Cyr.
7, 5, 67, avec beaucoup de peine ;
τινι, Od.
17, 423 ; 19,
79 ; cf. Dém. 1390, 11 ;
ἀπό τινος, Hdt.
1, 216, etc. ;
Ar. Pax
850 ; ἔκ
τινος, Xén. Hell. 3, 2, 11 ;
Ar. Eccl.
591 ; Dém.
1309, 26, vivre de qqe ch. ;
avec un part. : ζῶσιν ἐργαζόμενοι, Arstt.
Pol. 4, 6, 2,
ils vivent en travaillant ||
3 vivre, passer sa
vie : εὖ ζῆν, Soph. Ph. 505 ; κακῶς, Soph. O.C. 799, avoir une vie heureuse, malheureuse ;
ζῆν αἰσχρῶς, Soph. El. 989 ; Isocr. 22b, vivre honteusement ;
avec un acc. de manière :
ζ. βίον μοχθηρόν, Soph. El. 599, vivre d’une vie misérable ; ou avec le dat. : ζ. ἀϐλαϐεῖ
βίῳ, Soph. El. 650, passer sa vie
sans éprouver de dommage ; ἐκ τῶν ἄλλων ὧν
ἔζης, Dém. 559,
1, d’après toutes les autres choses que tu as faites dans ta
vie ||
4 fig.
en parl. de choses, être dans toute sa force :
ἄτης θύελλαι ζῶσι, Eschl. Ag. 849, les tempêtes du malheur sont dans toute leur
force ; ζῶσα φλόξ, Eur. Bacch. 8, flamme vivante ; ἀεὶ ζῇ ταῦτα
(νόμιμα) Soph. Ant. 457, ces lois sont
toujours vivantes ; χρόνος ζῶν καὶ παρών,
Soph. fr. 1169,
temps vivant et présent ||
II tr. faire vivre, donner la vie à, vivifier,
Spt. Ps.
118, 40, 50, 93 ; 142 ; 149 ; 154 ; Ezech. 13, 22 ||
E Act. prés. impér. 2 sg. ζῆ,
Soph. fr. 181 ;
Eur. I.T.
687 ; postér.,
ζῆθι, Anth.
10, 43 ; CIA.
3, 1355 (époque
impériale); v. Meisterh. p. 139,
§ 63 ; Spt. Dan. 2, 4. Impf. 1 sg. ἔζων,
Soph. El.
323 ; Ar.
Ran. 1072 ;
2 sg. ἔζης,
Eschl. Ch.
360 ; Soph.
fr. 603 Dind. ; etc. 3 sg. ἔζη, Eschl. Ch. 360 ; Soph. Aj. 1060 ; 1 pl. ἐζῶμεν, Plat. Ep. 347 ; 2 pl. ἐζῆτε, Xén. Cyr. 7, 2, 26 ;
3 pl. ἔζων,
Plat. Leg.
679c ;
Ar. Vesp.
709. Fut.
ζήσω, Ar.
Pl. 263 ;
Plat. Rsp.
465d ;
ou ζήσομαι,
Hpc. 247, 27 ;
Dém. 794, 20 ;
Arstt. Pol.
7, 6, 7. Ao.
ἔζησα, Hpc.
36, 16 ; Anth.
7, 470. Pf.
ἔζηκα, Arstt.
Metaph. 8, 6,
8 ; DH. 5,
68.
Étym.
ζώω ; ζάω
est une forme construite par des anciens
grammairiens.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
668 occurrences
Matthieu
6- 4:4… εἶπεν· Γέγραπται· Οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἐπὶ παντὶ ῥήματι …
- 9:18… τὴν χεῖρά σου ἐπ’ αὐτήν, καὶ ζήσεται.
- 16:16… χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος.
- 22:32… οὐκ ἔστιν ὁ θεὸς νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων.
- 26:63… Ἐξορκίζω σε κατὰ τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος ἵνα ἡμῖν εἴπῃς εἰ σὺ εἶ …
- 27:63… ὅτι ἐκεῖνος ὁ πλάνος εἶπεν ἔτι ζῶν· Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι·
Marc
3- 5:23… τὰς χεῖρας αὐτῇ ἵνα σωθῇ καὶ ζήσῃ.
- 12:27οὐκ ἔστιν θεὸς νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων· πολὺ πλανᾶσθε.
- 16:11κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς ἠπίστησαν.
Luc
9- 2:36… Ἀσήρ (αὕτη προβεβηκυῖα ἐν ἡμέραις πολλαῖς, ζήσασα μετὰ ἀνδρὸς ἔτη ἑπτὰ ἀπὸ τῆς …
- 4:4… Γέγραπται ὅτι Οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος.
- 10:28… αὐτῷ· Ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ.
- 15:13… καὶ ἐκεῖ διεσκόρπισεν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως.
- 15:32… ἀδελφός σου οὗτος νεκρὸς ἦν καὶ ἔζησεν, καὶ ἀπολωλὼς καὶ εὑρέθη.
- 20:38θεὸς δὲ οὐκ ἔστιν νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων, πάντες γὰρ αὐτῷ ζῶσιν.
- 20:38… νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων, πάντες γὰρ αὐτῷ ζῶσιν.
- 24:5… εἶπαν πρὸς αὐτάς· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν;
- 24:23… ὀπτασίαν ἀγγέλων ἑωρακέναι, οἳ λέγουσιν αὐτὸν ζῆν.
Jean
17- 4:10… αὐτὸν καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν.
- 4:11… πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν;
- 4:50… ὁ Ἰησοῦς· Πορεύου· ὁ υἱός σου ζῇ. ἐπίστευσεν ὁ ἄνθρωπος τῷ λόγῳ ὃν …
- 4:51… αὐτῷ λέγοντες ὅτι ὁ παῖς αὐτοῦ ζῇ.
- 4:53… αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ὁ υἱός σου ζῇ, καὶ ἐπίστευσεν αὐτὸς καὶ ἡ οἰκία …
- 5:25… υἱοῦ τοῦ θεοῦ καὶ οἱ ἀκούσαντες ζήσουσιν.
- 6:51ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· ἐάν …
- 6:51… τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ ἄρτος …
- 6:57καθὼς ἀπέστειλέν με ὁ ζῶν πατὴρ κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν πατέρα, …
- 6:57… ἀπέστειλέν με ὁ ζῶν πατὴρ κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν πατέρα, καὶ ὁ τρώγων …
- 6:57… πατέρα, καὶ ὁ τρώγων με κἀκεῖνος ζήσει δι’ ἐμέ.
- 6:58… ἀπέθανον· ὁ τρώγων τοῦτον τὸν ἄρτον ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα.