καταλείπω
Verbe · katalipô (kataléïpô)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
κατα·λείπω (f.
-λείψω, ao. 1
κατέλειψα, d’ord. ao. 2 κατέλιπον, etc. ;
pass. ao. κατελείφθην, pf.
καταλέλειμμαι) laisser, d’où :
I laisser derrière
soi : τινά, Il. 12, 92, qqn ;
Xén. Cyr.
5, 3 ; particul. laisser en partant : μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς, Od. 17, 314, en partant
pour Troie, Ulysse le laissa derrière lui ; au
pass. être laissé ou rester
derrière : καταλελειμμένος τοῦ ἄλλου
στρατοῦ, Hdt. 9, 96 (corps d’armée) laissé en arrière du reste de
l’armée ||
II laisser après
soi : παῖδας, Plat. Leg. 909c, des enfants ;
particul. laisser en héritage ;
τι, Thc.
4, 18, qqe ch. ; τί
τινι, Od. 1,
242 ; 21, 33, etc. qqe ch. à qqn ; αἰδῶ παισίν,
οὐ χρυσόν, Plat. Leg. 729b, laisser à ses enfants de l’honneur, non de l’or ;
avec l’inf. κ. μηδὲ
ταφῆναι, Ar. Pl. 556, ne pas laisser de
quoi se faire enterrer ; τὰ
καταλειφθέντα, Is. 1, 45, les biens laissés en héritage ||
III délaisser, quitter,
déserter, abandonner : πόλιν,
Il. 14, 88 ;
22, 383, etc.
abandonner la ville ; οἰκίας τε καὶ ἱερά,
Thc. 2, 16, les
maisons et les temples ; avec double
rég. : τινὰ οἰωνοῖσιν ἕλωρ
γενέσθαι, Od. 3, 271, abandonner qqn comme une proie pour les
oiseaux ; σχεδίην ἀνέμοισι φέρεσθαι,
Od. 5, 344, un
radeau pour être entraîné par les vents ; μέλη
θηρσὶ βοράν, Eur. Suppl. 45, les membres
d’un mort comme proie aux bêtes sauvages ||
IV laisser de
côté : τὸ αὑτοῦ ἔργον, Xén. Cyn. 3, 10, sa besogne ||
V laisser restant,
d’où :
1 laisser en surplus,
épargner : ὀκτὼ μόνον, Xén. An. 6, 3, 5, huit seulement ; fig. laisser subsister (dans une discussion),
concéder : κ. τὸ εὐδαίμονας εἶναι,
Xén. Mem.
3, 2, 4, concéder le bonheur,
p. opp. à περιαιρέω ||
2 laisser libre :
κ. ἄφοδον, Xén.
An. 4, 2, 11,
laisser une issue libre pour fuir ||
3 laisser à faire :
καταλείπεται μάχη, Xén. Cyr. 2, 3, 11, il reste encore à combattre ; καταλείπεται, avec une prop.
inf. il reste (à dire ou à faire,
etc.) Aristæon
(Stob. Ecl.
phys. 1, 432) ; D. Chr. 2, 108 ||
4 mettre de côté,
réserver, acc. Xén. Ages. 5, 1 ||
Moy.
1 laisser derrière soi
ou après soi, Hdt. 3, 34 ; Plat. Leg. 721e ||
2 laisser en place :
βοῦς ἐν αὐλίῳ, Lgs 4, 18, des bœufs à
l’étable ||
3 laisser libre pour
soi : διέξοδον, Plat. Tim. 73e, un passage ||
4 mettre de côté pour soi,
se réserver, acc. Xén. Mem. 1, 1, 8 ||
E Poét. καλλείπω,
f. καλλείψω,
ao. 2 κάλλιπον,
Il. 12, 92 ;
Od. 1, 242 ;
3, 271, etc. ;
ao. 1 sbj. 2 sg. καλλείψῃς, Q. Sm.
10, 299 ; part. καλλείψας,
Nonn. D.
32, 130, etc. ; impf. ion. 3 sg.
καταλείπεσκε, Hdt. 4, 78 ; pf. καταλέλοιπα,
Ar. Lys.
736 ; pass. f.
καταλειφθήσομαι, Isocr. 311, 358 ;
f. moy. au sens
pass. Xén. An. 5, 6, 12.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
302 occurrences
Matthieu
4- 4:13καὶ καταλιπὼν τὴν Ναζαρὰ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς Καφαρναοὺμ …
- 16:4… εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ. καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς ἀπῆλθεν.
- 19:5καὶ εἶπεν· Ἕνεκα τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα …
- 21:17καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς ἐξῆλθεν ἔξω τῆς πόλεως εἰς …
Marc
4- 10:7ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν …
- 12:19… ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς ἀποθάνῃ καὶ καταλίπῃ γυναῖκα καὶ μὴ ἀφῇ τέκνον, ἵνα …
- 12:21… δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν, καὶ ἀπέθανεν μὴ καταλιπὼν σπέρμα, καὶ ὁ τρίτος ὡσαύτως·
- 14:52ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα γυμνὸς ἔφυγεν.
Luc
4- 5:28καὶ καταλιπὼν πάντα ἀναστὰς ἠκολούθει αὐτῷ.
- 10:40… ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλειπεν διακονεῖν; εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι …
- 15:4… καὶ ἀπολέσας ἐξ αὐτῶν ἓν οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐν τῇ ἐρήμῳ …
- 20:31… ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ ἑπτὰ οὐ κατέλιπον τέκνα καὶ ἀπέθανον·
Actes
5- 6:2… μαθητῶν εἶπαν· Οὐκ ἀρεστόν ἐστιν ἡμᾶς καταλείψαντας τὸν λόγον τοῦ θεοῦ διακονεῖν τραπέζαις·
- 18:19κατήντησαν δὲ εἰς Ἔφεσον, κἀκείνους κατέλιπεν αὐτοῦ, αὐτὸς δὲ εἰσελθὼν εἰς τὴν …
- 21:3ἀναφάναντες δὲ τὴν Κύπρον καὶ καταλιπόντες αὐτὴν εὐώνυμον ἐπλέομεν εἰς Συρίαν, καὶ …
- 24:27… χάριτα καταθέσθαι τοῖς Ἰουδαίοις ὁ Φῆλιξ κατέλιπε τὸν Παῦλον δεδεμένον.
- 25:14… τὸν Παῦλον λέγων· Ἀνήρ τίς ἐστιν καταλελειμμένος ὑπὸ Φήλικος δέσμιος,
Romains
1- 11:4ἀλλὰ τί λέγει αὐτῷ ὁ χρηματισμός; Κατέλιπον ἐμαυτῷ ἑπτακισχιλίους ἄνδρας, οἵτινες οὐκ ἔκαμψαν …
Éphésiens
1- 5:31ἀντὶ τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα …
1 Thessaloniciens
1- 3:1Διὸ μηκέτι στέγοντες εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι ἐν Ἀθήναις μόνοι,
Hébreux
2- 4:1Φοβηθῶμεν οὖν μήποτε καταλειπομένης ἐπαγγελίας εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ …
- 11:27πίστει κατέλιπεν Αἴγυπτον, μὴ φοβηθεὶς τὸν θυμὸν τοῦ …
2 Pierre
1- 2:15 καταλιπόντες εὐθεῖαν ὁδὸν ἐπλανήθησαν, ἐξακολουθήσαντες τῇ ὁδῷ …