κεφαλή
Nom · kéfali (kéfalê)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
κεφαλή, ῆς
(ἡ)
[ᾰ] tête :
I en
parl. de pers. ou d’animaux, Il. 1, 524, etc. ;
Od. 1, 157,
etc. ; seul. une fois
dans Eschl. Sept. 525 et dans Soph. Aj. 238 ; ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς, Il.
23, 169, de la tête aux pieds ;
d’où comiq. en parl. de choses :
τὰ πράγματα ἐκ τῶν ποδῶν ἐς τὴν κεφαλήν σοι
πάντ’ ἐρῶ, Ar. Pl. 649, je vais tout te
dire des pieds à la tête ; ἐπὶ ταῖς κεφαλαῖς
τινα περιφέρειν, Plat. Rsp. 600d, faire faire à qqn le tour d’une assemblée, porté
sur les têtes des citoyens, en signe
d’admiration ; ἐπὶ κεφαλὴν ὠθεῖν
τινα, Hdt. 7,
136 ; Luc. Tim. 44, précipiter qqn la
tête la première ; ἐπὶ κεφαλὴν εἰς τὸ
δικαστήριον βαδίζειν, Dém.
1042, 11, se précipiter (litt. marcher la tête la première) au tribunal ;
κατὰ κεφαλήν, Xén. Hell. 7, 2, 8, de haut en bas ; en
parl. de ch. : τὸ κατὰ κεφαλὴν
ὕδωρ, Th. H.P. 4, 10, 7,
etc. l’eau de pluie (v. en outre ci-après 1) ;
particul.
1 comme
synon. de homme (la tête étant considérée
comme la partie la plus noble du corps) : ἰφθίμους κεφαλάς, Il.
11, 55, têtes vaillantes, guerriers
vaillants ; ἶσον ἐμῇ κεφαλῇ, Il. 18, 82, comme
moi-même ; particul. avec idée d’affection ou de
respect : ἠθείη κ.
Il. 23, 94 ;
φίλη κ. Il.
8, 281, etc. ;
Plat. Phædr.
264e, tête
chérie ; ou en mauv.
part, μιαρὰ κ. Ar. Ach. 285 ; Dém. 559, 6, etc. tête
maudite ; κατὰ κεφαλήν, Arstt. Pol. 2, 10, 7, par tête, homme par homme ||
2 dans
les imprécations : ἐς κεφαλὴν
τρέποιτ’ ἐμοί, Ar. Ach. 833, que cela retombe
sur ma tête ; ἐς κ. σοι, Ar. Pax 1063, etc. ; σοὶ εἰς κεφαλήν, Plat.
Euthyd. 283e, que cela retombe
sur ta tête ; cf. Dém. 322, 23, etc. ; périphr.
πεντακοσίας κεφαλὰς πολεμίων,
Hdt. 9, 99,
cinq cents têtes d’ennemis ; comme synon. de
vie : ἐμῇ κεφαλῇ περιδείδια,
Il. 17, 242,
j’ai craint pour ma tête ; κεφαλὰς
παρθέμενοι, Od. 2, 237, ayant exposé leurs têtes, c. à d. leur vie ||
II p.
anal.
1 tête d’une plante,
Ar. Pl.
718 ; Th.
H.P. 1, 8, 5,
etc. ; d’un os, Hpc. Art. 797 ; d’un membre, Arstt.
H.A. 3, 1 ;
Ruf. p. 29
Clinch. ; d’un vase, Thcr.
Idyl. 8, 87 ;
Arstt. P.A.
2, 8, 8, etc.
c. à d. la partie supérieure, dominante ;
ποταμοῦ, Hdt.
4, 91, la source d’un fleuve ;
en parl. d’un terrassement près d’un
fossé, Xén. Cyr. 3, 3, 68 ||
2 fig. le point capital, la partie principale d’une
chose, d’où couronnement,
achèvement : κεφαλὴν ἐπιτιθέναι,
Plat. Gorg.
505d,
ou ἀποδοῦναί
τινι, Plat. Phil. 66d, etc. mettre le
couronnement à qqe ch
Étym.
indo-europ. *ghebh-l-, tête ; cf.
all. Giebel.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
479 occurrences
Matthieu
12- 5:36μήτε ἐν τῇ κεφαλῇ σου ὀμόσῃς, ὅτι οὐ δύνασαι μίαν …
- 6:17σὺ δὲ νηστεύων ἄλειψαί σου τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι,
- 8:20… τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ.
- 10:30ὑμῶν δὲ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσίν.
- 14:8… μοι, φησίν, ὧδε ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.
- 14:11καὶ ἠνέχθη ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι καὶ ἐδόθη τῷ …
- 21:42… ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· παρὰ κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ …
- 26:7… μύρου βαρυτίμου καὶ κατέχεεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ ἀνακειμένου.
- 27:29… στέφανον ἐξ ἀκανθῶν ἐπέθηκαν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ καὶ κάλαμον ἐν τῇ δεξιᾷ …
- 27:30… τὸν κάλαμον καὶ ἔτυπτον εἰς τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ.
- 27:37καὶ ἐπέθηκαν ἐπάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὴν αἰτίαν αὐτοῦ γεγραμμένην· Οὗτός …
- 27:39… δὲ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν
Marc
8- 6:24… Τί αἰτήσωμαι; ἡ δὲ εἶπεν· Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτίζοντος.
- 6:25… ἐξαυτῆς δῷς μοι ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.
- 6:27… ὁ βασιλεὺς σπεκουλάτορα ἐπέταξεν ἐνέγκαι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. καὶ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν ἐν …
- 6:28καὶ ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι καὶ ἔδωκεν αὐτὴν …
- 12:10… ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας·
- 14:3… συντρίψασα τὴν ἀλάβαστρον κατέχεεν αὐτοῦ τῆς κεφαλῆς.
- 15:19καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ, καὶ τιθέντες …
- 15:29… οἱ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· Οὐὰ ὁ καταλύων …
Luc
7- 7:38… πόδας αὐτοῦ καὶ ταῖς θριξὶν τῆς κεφαλῆς αὐτῆς ἐξέμασσεν, καὶ κατεφίλει τοὺς πόδας …
- 7:46ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου οὐκ ἤλειψας· αὕτη δὲ μύρῳ …
- 9:58… τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ.
- 12:7ἀλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠρίθμηνται· μὴ φοβεῖσθε· πολλῶν …
- 20:17… ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας;
- 21:18καὶ θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ὑμῶν οὐ μὴ ἀπόληται.
- 21:28… τούτων γίνεσθαι ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν.
Jean
5- 13:9… ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας καὶ τὴν κεφαλήν.
- 19:2… στέφανον ἐξ ἀκανθῶν ἐπέθηκαν αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ, καὶ ἱμάτιον πορφυροῦν περιέβαλον αὐτόν,
- 19:30… Ἰησοῦς εἶπεν· Τετέλεσται, καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκεν τὸ πνεῦμα.