κύριος
Nom · kurios (kurios)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
κύριος, α, ον
[ῡ] qui a autorité ou plein pouvoir, d’où :
A en
parl. de pers. :
I qui est maître de,
gén. Pd.
P. 2, 106,
etc. ; Eschl.
Ag. 878 ;
Plat. Leg.
700d,
etc. ; θανάτου,
Plat. Criti.
120d, qui a
droit de vie et de mort ; avec l’inf.
Eschl. Ag.
104 ; Thc.
4, 18 ; κύριος
ἀπολέσαι, σῶσαι δ’ ἄκυρος, And.
30, 12, tout-puissant pour perdre,
impuissant pour sauver ; ou avec un part. : κύριος ἦν
πράσσων ταῦτα, Thc. 8, 51, il était maître d’agir ainsi ; πριαμένους ἢ πωλοῦντας κυρίους εἶναι, Thc. 5, 34, être maîtres
d’acheter et de vendre ; cf. Pol. 6, 37, 8, etc. ; abs. qui est le
maître, qui a plein pouvoir, Plat.
Rsp. 429b ; Arstt. Rhet. 2, 24, 9 ; p. suite qui
est le maître de, celui qu’une chose regarde, Soph. Aj. 734, propre à, Soph.
O.R. 1453
||
II subst. ὁ κύριος :
1 maître, souverain,
Eschl. Ch.
658 ; Soph.
Aj. 734 ;
O.R. 288,
etc. en parl. des
dieux ; dans les Livres saints et les
écriv. ecclés. le Seigneur, Dieu, Spt. Esaï. 32, 2 ||
2 à
Rome, l’empereur, NT. 25, 26 ||
3 maître de maison, chef
de famille, Plut. M. 271d ; postér. surt. au voc. titre honorifique ou
de politesse « seigneur », « maître », analogue à notre « Monsieur », NT. Joh. 12, 21, etc. ;
ἡ κυρία, maîtresse de maison, dame,
Philém. (Com.
fr. 4, 65) ; Epict. Ench. 40 ; au voc. « maîtresse,
Madame », DC. 48,
44 ||
4 maître d’esclaves
ou de domestiques, Ar. Pl. 6 ; Ant. 120, 1, etc. ;
Arstt. Pol.
2, 9, 4 ; ὁ κ.
τινος, Eur. Andr. 558, le maître de
qqn ||
5 tuteur, curateur,
Dém. 1054, 18,
etc. ; Is.
59, 26, etc.
||
B en
parl. de choses, qui est dominant, d’où :
1 qui a pleine autorité ;
subst. ἡ κυρία,
pouvoir, autorité, Spt. Esaï. 40, 10 ;
Pol. 6, 2, 5,
etc. ; τὸ κύριον, Arstt. Pol. 3, 10, 1, le pouvoir dirigeant (dans un État) ;
τὰ κύρια, Dém.
424, 11, les autorités ||
2 qui a sa force
propre : κυρία ἐκκλησία,
Ar. Ach.
19, l’assemblée par excellence,
régulière, ordinaire, p. opp. à
σύγκλητος, celle où l’on vient par
convocation ; κύριος νόμος, Dém. 700, 8, loi en
vigueur ; κύριοι δίκαι, Eur. Her. 143, jugements qui ont force de loi ; κύριαι συνθῆκαι, Lys.
150, 35, conventions qui ont toute leur
force, c. à d. ratifiées, confirmées ;
particul. en parl. du
temps, fixé, marqué : ἡ κ.
ἡμέρη, Hdt. 5,
50, 93, le jour marqué ; κ. ἐν
ἡμέρᾳ, Eschl. Suppl. 732, au jour fixé ;
cf. κύριος μήν,
Pd. O.
6, 52, le mois marqué (celui de
l’accouchement) ; τὸ κύριον, Eschl. Ag. 766, le moment décisif ; ἡ
κυρία, Dém. 511, 22, le jour décisif, le terme, c. à d. le jour du jugement ou du paiement ||
3 p.
suite, capital, principal, le plus important, Plat. Conv. 218d, etc. ; Arstt. H.A. 3, 2, etc. ; joint à μέγιστος, Plat. Soph. 230d ; Plut. Cam. 21 ; à πρῶτος, Th. C.P. 1, 1, 1 ; τὸ κυριώτατον,
Att. le point principal, le plus important
||
C t.
de gramm. et de rhét. qui est employé en son sens propre et
primitif, p. opp. au sens dérivé,
Arstt. Rhet.
3, 2 ; p. opp.
à τροπικὴ φράσις, DH. Lys. 3 ; κύριον ὄνομα, mot
employé au sens propre, Arstt.
Poet. 21, 4 ;
p. suite, mot ou nom s’appliquant proprement à une personne,
d’où nom propre, Plut. M. 747e ; Hdn 7, 5, 19 ||
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
8975 occurrences
Matthieu
80- 1:20ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἐνθυμηθέντος ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου κατ’ ὄναρ ἐφάνη αὐτῷ λέγων· Ἰωσὴφ …
- 1:22… γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος·
- 1:24… ἐποίησεν ὡς προσέταξεν αὐτῷ ὁ ἄγγελος κυρίου καὶ παρέλαβεν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ·
- 2:13Ἀναχωρησάντων δὲ αὐτῶν ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου φαίνεται κατ’ ὄναρ τῷ Ἰωσὴφ λέγων· …
- 2:15… Ἡρῴδου· ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· Ἐξ Αἰγύπτου …
- 2:19Τελευτήσαντος δὲ τοῦ Ἡρῴδου ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου φαίνεται κατ’ ὄναρ τῷ Ἰωσὴφ ἐν …
- 3:3… ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.
- 4:7… ὁ Ἰησοῦς· Πάλιν γέγραπται· Οὐκ ἐκπειράσεις κύριον τὸν θεόν σου.
- 4:10… ὁ Ἰησοῦς· Ὕπαγε, Σατανᾶ· γέγραπται γάρ· Κύριον τὸν θεόν σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ …
- 5:33… ἀρχαίοις· Οὐκ ἐπιορκήσεις, ἀποδώσεις δὲ τῷ κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου.
- 6:24Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν· ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει …
- 7:21Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι· Κύριε κύριε εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν …
- 7:21Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι· Κύριε κύριε εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, …
- 7:22… ἐροῦσίν μοι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ· Κύριε κύριε, οὐ τῷ σῷ ὀνόματι ἐπροφητεύσαμεν, …
- 7:22… μοι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ· Κύριε κύριε, οὐ τῷ σῷ ὀνόματι ἐπροφητεύσαμεν, καὶ …
- 8:2… ἰδοὺ λεπρὸς προσελθὼν προσεκύνει αὐτῷ λέγων· Κύριε, ἐὰν θέλῃς δύνασαί με καθαρίσαι.
- 8:6καὶ λέγων· Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ …
- 8:8καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἑκατόνταρχος ἔφη· Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ …
- 8:21ἕτερος δὲ τῶν μαθητῶν εἶπεν αὐτῷ· Κύριε, ἐπίτρεψόν μοι πρῶτον ἀπελθεῖν καὶ θάψαι …
- 8:25καὶ προσελθόντες ἤγειραν αὐτὸν λέγοντες· Κύριε, σῶσον, ἀπολλύμεθα.
- 9:28… δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι; λέγουσιν αὐτῷ· Ναί, κύριε.
- 9:38δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας εἰς …
- 10:24… τὸν διδάσκαλον οὐδὲ δοῦλος ὑπὲρ τὸν κύριον αὐτοῦ.
- 10:25… αὐτοῦ, καὶ ὁ δοῦλος ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ. εἰ τὸν οἰκοδεσπότην Βεελζεβοὺλ ἐπεκάλεσαν, …
- 11:25… ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐξομολογοῦμαί σοι, πάτερ κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι …
- 12:8 κύριος γάρ ἐστιν τοῦ σαββάτου ὁ υἱὸς …
- 13:27… οἱ δοῦλοι τοῦ οἰκοδεσπότου εἶπον αὐτῷ· Κύριε, οὐχὶ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ …
- 14:28Ἀποκριθεὶς δὲ αὐτῷ ὁ Πέτρος εἶπεν· Κύριε, εἰ σὺ εἶ, κέλευσόν με ἐλθεῖν …
- 14:30… ἐφοβήθη, καὶ ἀρξάμενος καταποντίζεσθαι ἔκραξεν λέγων· Κύριε, σῶσόν με.
- 15:22… ἐκείνων ἐξελθοῦσα ἔκραζεν λέγουσα· Ἐλέησόν με, κύριε υἱὸς Δαυίδ· ἡ θυγάτηρ μου κακῶς …