λευκός
Adjectif · léfkos (leukos)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
λευκός, ή, όν :
I brillant, d’où :
1 propr. brillant, éclatant : λ. αἴγλη, Od. 6, 45, lumière du jour éclatante ; λευκὸν ἠέλιος ὥς, Il.
14, 185, brillant comme le soleil
(cf. Soph.
Aj. 709 ;
Eur. Andr.
1228) ; en parl.
d’objets métalliques : λ.
λέϐης, Il. 23,
268, chaudron brillant ||
2 clair, pur, limpide,
serein : λ. ὕδωρ, Il. 23, 282 ; Od. 5, 70 ; λ. νᾶμα, Eur. H.f. 573, eau limpide ;
λευκότατος ποταμῶν, Call. Jov. 19, le plus limpide des fleuves ; λ. γαλήνη, Od. 10, 94, eaux calmes et brillantes (dans un port) ;
p. anal. λευκὴ
φωνή, Arstt. Top. 1, 15, 13, voix
claire ; cf. Hld. 5, 20 ||
II p.
suite, blanc, p. opp. à
μέλας, Il.
3, 103 ; Hés.
Sc. 294 ;
λευκὸν ἅρμα, Eur. Ph. 172 ; Xén. Cyr. 8, 3, 12 ;
λευκὸν ζεῦγος, Dém. 565, 27, attelage de
chevaux blancs ; abs. λευκὸν ἀμπέχεσθαι, Ar.
Ach. 1024,
être vêtu de blanc ; cf. Ar. Th. 840 ; λευκὴ γῆ,
Eust. ad D. Per.
254, terre blanche, c. à d. craie ; λευκὴ ῥίζη,
Hpc. 477, 49 ;
571, 50 ; 573,
42, racine blanche, c. à d. racine
de la plante δρακόντιον ; κόμη λευκή, Anacr.
(Ath. 599c) ; λευκαὶ τρίχες, Jul.
366b,
ou abs.
λευκαί, Eschl.
Ch. 282 ;
Soph. Ant.
1092, cheveux blancs ; d’où λευκὸν γῆρας,
Soph. Aj.
624 ; Plat.
Pol. 270e, vieillesse aux
cheveux blancs ; au sens
symbolique :
1 comme
signe de jeunesse, de beauté : σὰρξ
λ. Eur. Med. 1189 ; λ. δέρη, Eur. I.A. 875 ; λ. παρειά, Soph.
Ant. 1239,
etc. chair blanche, cou blanc, joue blanche ||
2 comme
signe de nudité, de simplicité : λευκὸς πούς, Eur.
Bacch. 665,
863 ; Ion 221, pied nu ||
3 comme
signe de bonheur (p. opp. au
noir) : λευκὴ ἡμέρα, Mén. (Zénob. 6, 13) ou λευκὸν ἦμαρ, Eschl.
Pers. 301 ;
Soph. fr. 10,
jour de bonheur (cf. lat. candidus dies) ||
4 comme
signe de faiblesse : λευκὰ γήρᾳ
σώματα, Eur. H.f. 909, corps blanchis,
pâlis par la vieillesse ; λευκαὶ φρένες,
Pd. P.
4, 109, passions aveugles (incolores)
||
III pâle :
λ. χρυσός, Hdt.
1, 50, or pâle (avec alliage d’argent,
p. opp. à χρ.
ἄπεφθος) ||
Subst. τὸ λευκόν, couleur blanche, Ar. Eq. 1279 ; Plat. Prot. 331d ; ou blanc d’œuf,
Arstt. G.A.
3, 2, 1 ; τὰ
λευκά, le blanc des yeux, Alex.
(Com. fr. 3,
486) ; ou leucorrhée, Hpc. 1128h ; Arstt. H.A. 7, 1 ; ἡ λευκή (s. e. ψῆφος) Luc. Harm. 3, caillou blanc,
c. à d. suffrage favorable ||
Cp. -ότερος, Il. 10, 437 ; Pd. N. 4, 81 ; Xén. Œc. 10, 2, etc.
Sup. -ότατος, Ar. Eccl. 699 ; Call. Jov. 19.
Étym. R.
indo-europ. *leuk-, blanc ; cf.
λεύσσω, λύχνος, lat. lūx, lūmen, etc.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
58 occurrences
Matthieu
3- 5:36… ὀμόσῃς, ὅτι οὐ δύνασαι μίαν τρίχα λευκὴν ποιῆσαι ἢ μέλαιναν.
- 17:2… ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς.
- 28:3… ὡς ἀστραπὴ καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ λευκὸν ὡς χιών.
Marc
2- 9:3καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο στίλβοντα λευκὰ λίαν οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς …
- 16:5… καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς περιβεβλημένον στολὴν λευκήν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν.
Luc
1- 9:29… αὐτοῦ ἕτερον καὶ ὁ ἱματισμὸς αὐτοῦ λευκὸς ἐξαστράπτων.
Jean
2- 4:35… ὑμῶν καὶ θεάσασθε τὰς χώρας ὅτι λευκαί εἰσιν πρὸς θερισμόν· ἤδη
- 20:12καὶ θεωρεῖ δύο ἀγγέλους ἐν λευκοῖς καθεζομένους, ἕνα πρὸς τῇ κεφαλῇ καὶ …
Actes
1- 1:10… ἄνδρες δύο παρειστήκεισαν αὐτοῖς ἐν ἐσθήσεσι λευκαῖς,
Apocalypse
16- 1:14… δὲ κεφαλὴ αὐτοῦ καὶ αἱ τρίχες λευκαὶ ὡς ἔριον λευκόν, ὡς χιών, καὶ …
- 1:14… καὶ αἱ τρίχες λευκαὶ ὡς ἔριον λευκόν, ὡς χιών, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ …
- 2:17… τοῦ κεκρυμμένου, καὶ δώσω αὐτῷ ψῆφον λευκήν, καὶ ἐπὶ τὴν ψῆφον ὄνομα καινὸν …
- 3:4… αὐτῶν, καὶ περιπατήσουσιν μετ’ ἐμοῦ ἐν λευκοῖς, ὅτι ἄξιοί εἰσιν.
- 3:5ὁ νικῶν οὕτως περιβαλεῖται ἐν ἱματίοις λευκοῖς, καὶ οὐ μὴ ἐξαλείψω τὸ ὄνομα …
- 3:18… ἐκ πυρὸς ἵνα πλουτήσῃς, καὶ ἱμάτια λευκὰ ἵνα περιβάλῃ καὶ μὴ φανερωθῇ ἡ …
- 4:4… τέσσαρας πρεσβυτέρους καθημένους περιβεβλημένους ἐν ἱματίοις λευκοῖς, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν στεφάνους …
- 6:2καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ἵππος λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ’ αὐτὸν ἔχων …
- 6:11καὶ ἐδόθη αὐτοῖς ἑκάστῳ στολὴ λευκή, καὶ ἐρρέθη αὐτοῖς ἵνα ἀναπαύσονται ἔτι …
- 7:9… καὶ ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου, περιβεβλημένους στολὰς λευκάς, καὶ φοίνικες ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν·
- 7:13… Οὗτοι οἱ περιβεβλημένοι τὰς στολὰς τὰς λευκὰς τίνες εἰσὶν καὶ πόθεν ἦλθον;
- 14:14Καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ νεφέλη λευκή, καὶ ἐπὶ τὴν νεφέλην καθήμενον ὅμοιον …
- 19:11… τὸν οὐρανὸν ἠνεῳγμένον, καὶ ἰδοὺ ἵππος λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ’ αὐτὸν πιστὸς …
- 19:14… τῷ οὐρανῷ ἠκολούθει αὐτῷ ἐφ’ ἵπποις λευκοῖς, ἐνδεδυμένοι βύσσινον λευκὸν καθαρόν.
- 19:14… αὐτῷ ἐφ’ ἵπποις λευκοῖς, ἐνδεδυμένοι βύσσινον λευκὸν καθαρόν.
- 20:11Καὶ εἶδον θρόνον μέγαν λευκὸν καὶ τὸν καθήμενον ἐπ’ αὐτοῦ, οὗ …