μήτηρ
Nom · mitir (mêtêr)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
μήτηρ, voc.
μῆτερ, gén.
μητρός, μητρί,
μητέρα ; plur. μητέρες, μητέρων, μητράσι, μητέρας (ἡ)
I mère :
1 au
propre, Il. 6,
58, etc. ; Od. 1, 215, etc. ; μ. σεμνή,
Xén. Hell.
3, 3, 2 ; Soph.
Ant. 905,
etc. ; Ar.
Av. 746 ;
ou simpl. ἡ
μήτηρ, Pd. fr.
63 ; Eur. Bacch. 59, la Vénérable
ou la Grande Mère, c.
à d. Rhéa (qqf. Dèmèter,
Hdt. 8, 65) ;
en parl. d’animaux, Il. 17, 4 ; Od. 10, 414 ; Xén. Cyn. 7, 3 ; d’oiseaux,
Il. 2, 313 ;
d’abeilles, Arstt. H.A. 5, 21, 2, etc. ;
au plur. en parl. de la mère et de la grand
mère, Plut. Agis 9 ||
2 fig. en parl. de la terre comme
source de toutes les productions, Eschl. Sept. 16, etc. ; Soph. O.C. 1481, etc. ; de pays, de villes, comme patrie, Eschl. Sept. 416, etc. ; comme métropole, Call.
(Str. 837) ;
en parl. de la vigne comme source du vin,
Eur. Alc.
757 ; d’un bouclier
comme source de victoire, Eur.
Tr. 1222,
etc. ; au sens
mor. : κακῶν, Soph. Ph. 1361, mère des maux, en parl. de
l’intelligence ; ἀδικίας,
Plut. M.
338c, mère de
l’injustice, en parl. de la tyrannie
||
3 adj. propice, favorable, p. opp. à
μητρυιά, malfaisant, Hés. O. 823 ||
II p.
anal. :
1 en
parl. d’une nourrice, Aristén.
1, 6 ||
2 p.
ext. t. de respect, en parl. d’une femme âgée, DS. 17, 37 ||
E Gén. poét. μητέρος,
Eur. Rhes.
393 ; dat.
épq. μητέρι, Il. 22, 53 ; Od. 2, 50. Dor. μάτηρ [ᾱ] Pd. O. 6, 100, etc.
Étym.
indo-europ. *meh₂ter-, mère ; cf.
sscr. mātár-,
lat. māter ;
à cause de la laryngale, ne remonte pas à μᾶ,
μαῖα.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
388 occurrences
Matthieu
26- 1:18… ἡ γένεσις οὕτως ἦν. μνηστευθείσης τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, πρὶν ἢ …
- 2:11… εἶδον τὸ παιδίον μετὰ Μαρίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ, καὶ πεσόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, καὶ …
- 2:13… Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ φεῦγε εἰς Αἴγυπτον, καὶ …
- 2:14… ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ νυκτὸς καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον,
- 2:20… Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ πορεύου εἰς γῆν Ἰσραήλ, …
- 2:21… ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθεν εἰς γῆν Ἰσραήλ.
- 10:35… πατρὸς αὐτοῦ καὶ θυγατέρα κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς καὶ νύμφην κατὰ τῆς πενθερᾶς …
- 10:37ὁ φιλῶν πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστιν μου ἄξιος· …
- 12:46… αὐτοῦ λαλοῦντος τοῖς ὄχλοις ἰδοὺ ἡ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ εἱστήκεισαν ἔξω …
- 12:47εἶπεν δέ τις αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω …
- 12:48… τῷ λέγοντι αὐτῷ· Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες εἰσὶν οἱ ἀδελφοί …
- 12:49… τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου·
- 12:50… αὐτός μου ἀδελφὸς καὶ ἀδελφὴ καὶ μήτηρ ἐστίν.
- 13:55… ὁ τοῦ τέκτονος υἱός; οὐχ ἡ μήτηρ αὐτοῦ λέγεται Μαριὰμ καὶ οἱ ἀδελφοὶ …
- 14:8ἡ δὲ προβιβασθεῖσα ὑπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς· Δός μοι, φησίν, ὧδε ἐπὶ …
- 14:11… ἐδόθη τῷ κορασίῳ, καὶ ἤνεγκεν τῇ μητρὶ αὐτῆς.
- 15:4… εἶπεν· Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καί· Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα …
- 15:4… μητέρα, καί· Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω·
- 15:5… ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί· Δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς,
- 19:5… καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ κολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ …
- 19:12εἰσὶν γὰρ εὐνοῦχοι οἵτινες ἐκ κοιλίας μητρὸς ἐγεννήθησαν οὕτως, καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες …
- 19:19Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καὶ Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς …
- 19:29… ἀδελφοὺς ἢ ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς …
- 20:20Τότε προσῆλθεν αὐτῷ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου μετὰ τῶν υἱῶν …
- 27:56… Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴφ μήτηρ καὶ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου.
- 27:56… Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴφ μήτηρ καὶ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου.
Marc
17- 3:31Καὶ ἔρχονται ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ καὶ …
- 3:32… ὄχλος, καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω …
- 3:33… ἀποκριθεὶς αὐτοῖς λέγει· Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου;
- 3:34… αὐτὸν κύκλῳ καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου·