μήτηρ

Nom · mitir (mêtêr)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

μήτηρ, voc. μῆτερ, gén. μητρός, μητρί, μητέρα ; plur. μητέρες, μητέρων, μητράσι, μητέρας (ἡ)
I mère :
1 au propre, Il. 6, 58, etc. ; Od. 1, 215, etc. ; μ. σεμνή, Xén. Hell. 3, 3, 2 ; Soph. Ant. 905, etc. ; Ar. Av. 746 ; ou simpl. ἡ μήτηρ, Pd. fr. 63 ; Eur. Bacch. 59, la Vénérable ou la Grande Mère, c. à d. Rhéa (qqf. Dèmèter, Hdt. 8, 65) ; en parl. d’animaux, Il. 17, 4 ; Od. 10, 414 ; Xén. Cyn. 7, 3 ; d’oiseaux, Il. 2, 313 ; d’abeilles, Arstt. H.A. 5, 21, 2, etc. ; au plur. en parl. de la mère et de la grand mère, Plut. Agis 9 ||
2 fig. en parl. de la terre comme source de toutes les productions, Eschl. Sept. 16, etc. ; Soph. O.C. 1481, etc. ; de pays, de villes, comme patrie, Eschl. Sept. 416, etc. ; comme métropole, Call. (Str. 837) ; en parl. de la vigne comme source du vin, Eur. Alc. 757 ; d’un bouclier comme source de victoire, Eur. Tr. 1222, etc. ; au sens mor. : κακῶν, Soph. Ph. 1361, mère des maux, en parl. de l’intelligence ; ἀδικίας, Plut. M. 338c, mère de l’injustice, en parl. de la tyrannie ||
3 adj. propice, favorable, p. opp. à μητρυιά, malfaisant, Hés. O. 823 ||
II p. anal. :
1 en parl. d’une nourrice, Aristén. 1, 6 ||
2 p. ext. t. de respect, en parl. d’une femme âgée, DS. 17, 37 ||
E Gén. poét. μητέρος, Eur. Rhes. 393 ; dat. épq. μητέρι, Il. 22, 53 ; Od. 2, 50. Dor. μάτηρ [ᾱ] Pd. O. 6, 100, etc.
Étym. indo-europ. *meh₂ter-, mère ; cf. sscr. mātár-, lat. māter ; à cause de la laryngale, ne remonte pas à μᾶ, μαῖα.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

388 occurrences

  1. Matthieu

    26
  2. 1:18… ἡ γένεσις οὕτως ἦν. μνηστευθείσης τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, πρὶν ἢ …
  3. 2:11… εἶδον τὸ παιδίον μετὰ Μαρίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ, καὶ πεσόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, καὶ …
  4. 2:13… Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ φεῦγε εἰς Αἴγυπτον, καὶ …
  5. 2:14… ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ νυκτὸς καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον,
  6. 2:20… Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ πορεύου εἰς γῆν Ἰσραήλ, …
  7. 2:21… ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθεν εἰς γῆν Ἰσραήλ.
  8. 10:35… πατρὸς αὐτοῦ καὶ θυγατέρα κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς καὶ νύμφην κατὰ τῆς πενθερᾶς …
  9. 10:37ὁ φιλῶν πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστιν μου ἄξιος· …
  10. 12:46… αὐτοῦ λαλοῦντος τοῖς ὄχλοις ἰδοὺ ἡ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ εἱστήκεισαν ἔξω …
  11. 12:47εἶπεν δέ τις αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω …
  12. 12:48… τῷ λέγοντι αὐτῷ· Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες εἰσὶν οἱ ἀδελφοί …
  13. 12:49… τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου·
  14. 12:50… αὐτός μου ἀδελφὸς καὶ ἀδελφὴ καὶ μήτηρ ἐστίν.
  15. 13:55… ὁ τοῦ τέκτονος υἱός; οὐχ ἡ μήτηρ αὐτοῦ λέγεται Μαριὰμ καὶ οἱ ἀδελφοὶ …
  16. 14:8ἡ δὲ προβιβασθεῖσα ὑπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς· Δός μοι, φησίν, ὧδε ἐπὶ …
  17. 14:11… ἐδόθη τῷ κορασίῳ, καὶ ἤνεγκεν τῇ μητρὶ αὐτῆς.
  18. 15:4… εἶπεν· Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καί· Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα …
  19. 15:4… μητέρα, καί· Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω·
  20. 15:5… ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί· Δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς,
  21. 19:5… καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ κολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ …
  22. 19:12εἰσὶν γὰρ εὐνοῦχοι οἵτινες ἐκ κοιλίας μητρὸς ἐγεννήθησαν οὕτως, καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες …
  23. 19:19Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καὶ Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς …
  24. 19:29… ἀδελφοὺς ἢ ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς …
  25. 20:20Τότε προσῆλθεν αὐτῷ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου μετὰ τῶν υἱῶν …
  26. 27:56… Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴφ μήτηρ καὶ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου.
  27. 27:56… Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴφ μήτηρ καὶ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου.
  28. Marc

    17
  29. 3:31Καὶ ἔρχονται ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ καὶ …
  30. 3:32… ὄχλος, καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω …
  31. 3:33… ἀποκριθεὶς αὐτοῖς λέγει· Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου;
  32. 3:34… αὐτὸν κύκλῳ καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου·