μηδείς
Adjectif · midis (mêdéïs)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
μηδείς, μηδεμία,
μηδέν, gén. μηδενός, μηδεμίας, μηδενός, aucun, nul, personne,
Att. ; au
neutre, rien ; dans les propos. et les
cas où la négat. μή se met elle-même à la
place de οὐ :
1 personne, c. à d. avec idée de quantité, pas une personne, pas
une chose, rien, Il. 18, 500, etc. ;
qqf. au plur. Xén. Hell. 5, 4, 20, etc. ;
qqf. en deux mots séparés par une
particule : μηδ’ ἂν εἷς,
Plat. Crat.
414d ;
μηδ’ ἐν ἑνί, Plat. Parm. 156c ; μηδ’ ἐξ ἑνός, Plat.
Phædr. 245d, etc. ||
2 qui n’est rien :
ὁ μηδείς, Soph.
O.C. 918,
celui qui n’est rien ; neutre subst.
μηδέν, rien, Il.
18, 500 ; μηδὲν
λέγειν, Xén. Cyr. 8, 3, 20, dire qqe
ch. qui n’est rien, ne rien dire ; avec
l’art. : τὸ μηδέν, ce qui
n’est rien, le néant, Eur. Tr. 609 ; τό μηδὲν εἶναι,
Hdt. 8, 106,
n’être rien ; adv. μηδέν, Hés. Sc. 98 ; Att. (Eschl. Pr. 72, etc. ; Plat. Pol. 280a, etc.) en rien, en
aucune manière ; μηδὲν ἧττον,
Att. (Soph.
Aj. 1329,
etc.) pas moins ; μηδὲν μᾶλλον, Att.
(Soph. Aj.
280, etc.) pas
plus ||
E Plur. rare : nom.
μηδένες, Xén.
Hell. 5, 4,
20 ; dat. μηδέσι, Arc. p. 138, 2 ; acc.
μηδένας, Soph.
Aj. 1114 ;
Plat. (Euthyd.
303b).
Dans les inscr. att. μηδείς,
μηδενός, etc. se sépare qqf. en μηδὲ
εἷς, CIA. 2, 258, 9 (peu après 305 av.
J.-C.) ; μηδὲ ἑνί, CIA. 1, 57 b, 3 (environ 410 av.
J.-C.) ; au lieu de μηδείς, μηδέν, μηδενός, apparaissent à partir de 378
av. J.-C. les formes μηθείς, μηθέν,
μηθενός, qui deviennent dominantes à partir de 330 av.
J.-C. ; au temps des atticistes, il se produit un retour à
l’ancienne forme ; M. Meisterhans résume dans le tableau suiv. ces
variations de formes pour οὐδείς et
μηδείς : de 450 à 378 av. J.-C. dans
les inscr. att. 11 ex. avec δ, aucun avec
θ ; chez les prosateurs att. 100 avec
δ, aucun avec θ. De 378 à 300, dans les inscr. 33 avec δ, 22 avec θ ; chez les
prosat. 60 avec δ, 40 avec θ. De 300 à 60, dans les inscr. aucun avec
δ, 19 avec θ ;
chez les prosat. aucun avec δ, 100 avec
θ. Au temps de l’empire dans les inscr.
18 avec δ, 5 avec θ ; chez les prosat. 78 avec δ, 21 avec θ ; le fém. est
touj. μηδεμία ; v. Meisterh. p. 80, § 39, 4, p. 216, 217.
Étym.
μηδέ, εἷς ; cf.
μηθείς.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
152 occurrences
Matthieu
5- 8:4καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ὅρα μηδενὶ εἴπῃς, ἀλλὰ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ …
- 9:30… ἐνεβριμήθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγων· Ὁρᾶτε μηδεὶς γινωσκέτω·
- 16:20τότε διεστείλατο τοῖς μαθηταῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ χριστός.
- 17:9… ὄρους ἐνετείλατο αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγων· Μηδενὶ εἴπητε τὸ ὅραμα ἕως οὗ ὁ …
- 27:19… πρὸς αὐτὸν ἡ γυνὴ αὐτοῦ λέγουσα· Μηδὲν σοὶ καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ, πολλὰ …
Marc
9- 1:44καὶ λέγει αὐτῷ· Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς, ἀλλὰ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον …
- 1:44καὶ λέγει αὐτῷ· Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς, ἀλλὰ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ …
- 5:26… δαπανήσασα τὰ παρ’ αὐτῆς πάντα καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖσα ἀλλὰ μᾶλλον εἰς τὸ χεῖρον …
- 5:43καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνοῖ τοῦτο, καὶ εἶπεν δοθῆναι αὐτῇ …
- 6:8καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ῥάβδον …
- 7:36καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσιν· ὅσον δὲ αὐτοῖς διεστέλλετο, αὐτοὶ …
- 8:30καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσιν περὶ αὐτοῦ.
- 9:9… ἐκ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ ἃ εἶδον διηγήσωνται, εἰ μὴ ὅταν …
- 11:14… Μηκέτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐκ σοῦ μηδεὶς καρπὸν φάγοι. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ …
Luc
9- 3:13ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς· Μηδὲν πλέον παρὰ τὸ διατεταγμένον ὑμῖν πράσσετε.
- 3:14… ποιήσωμεν καὶ ἡμεῖς; καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Μηδένα διασείσητε μηδὲ συκοφαντήσητε, καὶ ἀρκεῖσθε τοῖς …
- 4:35… εἰς τὸ μέσον ἐξῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ μηδὲν βλάψαν αὐτόν.
- 5:14καὶ αὐτὸς παρήγγειλεν αὐτῷ μηδενὶ εἰπεῖν, ἀλλὰ ἀπελθὼν δεῖξον σεαυτὸν τῷ …
- 6:35… ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε καὶ δανίζετε μηδὲν ἀπελπίζοντες· καὶ ἔσται ὁ μισθὸς ὑμῶν …
- 8:56… γονεῖς αὐτῆς· ὁ δὲ παρήγγειλεν αὐτοῖς μηδενὶ εἰπεῖν τὸ γεγονός.
- 9:3καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· Μηδὲν αἴρετε εἰς τὴν ὁδόν, μήτε ῥάβδον …
- 9:21Ὁ δὲ ἐπιτιμήσας αὐτοῖς παρήγγειλεν μηδενὶ λέγειν τοῦτο,
- 10:4… βαλλάντιον, μὴ πήραν, μὴ ὑποδήματα, καὶ μηδένα κατὰ τὴν ὁδὸν ἀσπάσησθε.
Actes
22- 4:17… μηκέτι λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ μηδενὶ ἀνθρώπων.
- 4:21οἱ δὲ προσαπειλησάμενοι ἀπέλυσαν αὐτούς, μηδὲν εὑρίσκοντες τὸ πῶς κολάσωνται αὐτούς, διὰ …
- 8:24… ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν κύριον ὅπως μηδὲν ἐπέλθῃ ἐπ’ ἐμὲ ὧν εἰρήκατε.
- 9:7… εἱστήκεισαν ἐνεοί, ἀκούοντες μὲν τῆς φωνῆς μηδένα δὲ θεωροῦντες.
- 10:20… ἀναστὰς κατάβηθι καὶ πορεύου σὺν αὐτοῖς μηδὲν διακρινόμενος, ὅτι ἐγὼ ἀπέσταλκα αὐτούς.
- 10:28… προσέρχεσθαι ἀλλοφύλῳ· κἀμοὶ ὁ θεὸς ἔδειξεν μηδένα κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον λέγειν ἄνθρωπον·
- 11:12… δὲ τὸ πνεῦμά μοι συνελθεῖν αὐτοῖς μηδὲν διακρίναντα. ἦλθον δὲ σὺν ἐμοὶ καὶ …