οὐδέ
Conjonction · oudé (oudé)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
οὐ·δέ, nég.
1 et ne, et non,
par opp. à un premier terme annoncé par
μέν : γυνὴ μὲν
οὐδ’ ἀνὴρ ἔφυς, Soph. El. 997, tu es née femme
et non homme ; ἄλλοις μὲν πᾶσιν ἑήνδανεν, οὐδέ
ποθ’ Ἥρῃ οὐδὲ Ποσειδάων’ οὐδὲ γλαυκώπιδι κούρῃ, Il. 24, 25, cela plaisait à
tous les autres, mais non à Hèrè, ni à Poseidôn, ni à la jeune
vierge aux yeux brillants ; cf.
Il. 5, 138 ;
24, 418 ; sans
μέν, Il.
5, 21 ; en prose att.
cette opposit. est marquée d’ord. par ἀλλ’ οὐ ||
2 et ne, pour marquer une simple liaison entre deux
propos. : Κίρκη δ’ ὡς ἐνόησεν ἔμ’
ἥμενον οὐδ’ ἐπὶ σίτῳ χεῖρας ἰάλλοντα, Od. 10, 375, lorsque Circé
s’aperçut que je restais assis sans toucher à la nourriture ;
après une propos. de sens nég. :
ὃν ἠτίμησ’ Ἀγαμέμνων, οὐδ’ ἀπέλυσε
θύγατρα, Il. 1,
95, qu’Agamemnon outragea et dont il ne délivra pas la
fille ; cf. Eschl. Pr. 716 ; Soph. O.C. 39, etc. ; après une nég.
exprimée : οὐκ ἔγωγε αὐτοὺς διώξω,
οὐδ’ ἐρεῖ οὐδεὶς ὡς, Xén.
An. 1, 4, 8,
pour moi je ne les poursuivrai pas, et personne ne dira que,
etc. À cette
construct. se rattache l’emploi de οὐδὲ...,
οὐδέ, pour marquer soit une corrélat. :
ὥσπερ οὐδὲ γεωργοῦ ἀργοῦ οὐδὲν ὄφελος, οὕτως
οὐδὲ στρατηγοῦ ἀργοῦντος οὐδὲν ὄφελος εἶναι, Xén. Cyr. 1, 6, 18, comme on ne peut tirer aucun parti d’un
cultivateur négligent, de même d’un général négligent il n’y a
aucun parti à tirer ; soit une énumérat. :
en ce cas, le sens est : pas même..., et... ne pas,
Xén. An.
3, 1, 27 ; ou : et... ne pas..., aussi... ne pas,
Il. 1, 372 ;
οὐδ’ ἡ ἐπιτείχισις οὐδὲ τὸ ναυτικόν,
Thc. 1, 142, ni
les fortifications ni la flotte ; cf.
Hdt. 4, 18 ;
etc. ; ce rapport peut
être encore exprimé par οὔτε...,
οὐδέ, Att. ou
par τε... οὐδέ, Eur. I.T. 697 ||
3 et... non pas même, ni
même (lat. ne... quidem) ; ἀλλ’ οὐδ’ ἐσιδεῖν δύναμαί σε, Soph. O.R. 1303, mais je ne puis même pas te contempler ;
οὐδὲ εἷς, Thc.
2, 87 ; Xén.
Cyr. 2, 3, 10,
pas même un ; οὐδ’ εἰ, Att. pas même si ; οὐδ’
ἠϐαιόν, Il. 2,
386, etc. pas même un peu ;
οὐδ’ ὡς, Il.
7, 263, etc.
pas même ainsi ; de même οὐδέ γ’, Plat. Phæd. 97a ; οὐδέ γ’ αὖ,
Plat. Rsp.
499a ;
οὐδὲ μήν, Xén.
Cyr. 3, 3,
50 ; épq. οὐδὲ
μέν, Il. 9,
374, etc. ; en
ce sens οὐδέ est qqf. en corrélat. avec
un οὔτε antér. : οὔτε γιγνῶσκον τὸ βρέφος ὑφ’ ὅτου εὖ πάσχει, οὐδὲ σημαίνειν
δυνάμενον ὅτου δεῖται, Xén.
Mem. 2, 2, 5,
l’enfant ne sachant d’où lui viennent ces bons traitements et ne
pouvant pas même faire comprendre de quoi il a besoin ;
invers. le membre de phrase annoncé par
οὐδέ peut précéder en poésie, mais non
chez les Att. celui annoncé par οὔτε, Il. 1, 115 ; Hh. Cer. 22 ||
4 οὐδέ est qqf. répété dans une même
propos. pour donner plus de force à l’idée nég. :
οὐδὲ μὲν οὐδὲ ἔοικεν, Il. 12, 213, il ne semble
pas du tout ; οὐδὲ γὰρ οὐδέ τις ἄλλος,
Il. 5, 22,
etc. ; Od.
8, 32, ni aucun autre en effet,
absolument aucun autre ; οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτο
ἐψεύσατο, Xén. Cyr. 7, 2, 20, car en cela
il n’a certainement pas menti.
Étym.
οὐ, δέ.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
725 occurrences
Matthieu
27- 5:15 οὐδὲ καίουσιν λύχνον καὶ τιθέασιν αὐτὸν ὑπὸ …
- 6:15ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα …
- 6:20… ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν·
- 6:26… πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ …
- 6:26… οὐρανοῦ ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ πατὴρ …
- 6:28… τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνουσιν· οὐ κοπιῶσιν οὐδὲ νήθουσιν·
- 6:29λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ …
- 7:18… δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖν.
- 9:17 οὐδὲ βάλλουσιν οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· …
- 10:24Οὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον οὐδὲ δοῦλος ὑπὲρ τὸν κύριον αὐτοῦ.
- 11:27… τὸν υἱὸν εἰ μὴ ὁ πατήρ, οὐδὲ τὸν πατέρα τις ἐπιγινώσκει εἰ μὴ …
- 12:4… ὃ οὐκ ἐξὸν ἦν αὐτῷ φαγεῖν οὐδὲ τοῖς μετ’ αὐτοῦ, εἰ μὴ τοῖς …
- 12:19οὐκ ἐρίσει οὐδὲ κραυγάσει, οὐδὲ ἀκούσει τις ἐν ταῖς …
- 12:19οὐκ ἐρίσει οὐδὲ κραυγάσει, οὐδὲ ἀκούσει τις ἐν ταῖς πλατείαις τὴν …
- 13:13… οὐ βλέπουσιν καὶ ἀκούοντες οὐκ ἀκούουσιν οὐδὲ συνίουσιν·
- 16:9οὔπω νοεῖτε, οὐδὲ μνημονεύετε τοὺς πέντε ἄρτους τῶν πεντακισχιλίων …
- 16:10 οὐδὲ τοὺς ἑπτὰ ἄρτους τῶν τετρακισχιλίων καὶ …
- 21:27… Οὐκ οἴδαμεν. ἔφη αὐτοῖς καὶ αὐτός· Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ …
- 21:32… πόρναι ἐπίστευσαν αὐτῷ· ὑμεῖς δὲ ἰδόντες οὐδὲ μετεμελήθητε ὕστερον τοῦ πιστεῦσαι αὐτῷ.
- 22:46καὶ οὐδεὶς ἐδύνατο ἀποκριθῆναι αὐτῷ λόγον, οὐδὲ ἐτόλμησέν τις ἀπ’ ἐκείνης τῆς ἡμέρας …
- 23:13… τῶν ἀνθρώπων· ὑμεῖς γὰρ οὐκ εἰσέρχεσθε, οὐδὲ τοὺς εἰσερχομένους ἀφίετε εἰσελθεῖν.
- 24:21… ἀπ’ ἀρχῆς κόσμου ἕως τοῦ νῦν οὐδ’ οὐ μὴ γένηται.
- 24:36… ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν οὐδὲ ὁ …
- 24:36… οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν οὐδὲ ὁ υἱός, εἰ μὴ ὁ πατὴρ …
- 25:13… οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν.
- 25:45… οὐκ ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, οὐδὲ ἐμοὶ ἐποιήσατε.
- 27:14καὶ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῷ πρὸς οὐδὲ ἓν ῥῆμα, ὥστε θαυμάζειν τὸν ἡγεμόνα …
Marc
10- 4:22… ἐστιν κρυπτὸν ἐὰν μὴ ἵνα φανερωθῇ, οὐδὲ ἐγένετο ἀπόκρυφον ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς …
- 5:3… κατοίκησιν εἶχεν ἐν τοῖς μνήμασιν, καὶ οὐδὲ ἁλύσει οὐκέτι οὐδεὶς ἐδύνατο αὐτὸν δῆσαι
- 6:31… ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί, καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν.