πόλις

Nom · polis (polis)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

πόλις, εως (ἡ)
I ville, Hom. Att. etc. ; abs. ἡ πόλις, la ville par excellence, c. à d. Troie dans Hom., ou Athènes chez les Att. (cf. lat. urbs, en parl. de Rome) Xén. Mem. 3, 1, 1 etc. ; en ce sens sans art. dans les inscr. att. εἰς πόλιν, ἐμ πόλει, CIA. 1, 32, 4 (435/420 av. J.-C.) dans la ville, c. à d. à Athènes, avec et sans mouv. ; v. Meisterh. p. 187, 21 ; πόλις ἄκρη, Il. 6, 88, 257, 317, etc. la partie haute de la ville, la citadelle ; chez les Att. πόλις, l’Acropole d’Athènes, p. opp. au reste de la ville appelé ἄστυ, Thc. 2, 15 ; 5, 18 et 57, etc. ; Xén. An. 7, 1, 27 ; Ar. Eq. 1093, etc. de même en parl. de la citadelle d’autres villes, Str. 371, Plut. Pel. 18, etc. ; avec le n. de la ville, soit au même cas avec l’article : ἡ Μένδη πόλις, Thc. 4, 130, la ville de Mendè ; ἡ πόλις οἱ Ταρσοί, Xén. An. 1, 2, 26, la ville de Tarses ; soit au gén. sans article : Ἰλίου πόλις, Eschl. Ag. 29, la ville d’Ilion ; π. Ἄργους, Ar. Eq. 810, la ville d’Argos ; particul. la ville natale, Od. 1, 170 ; 10, 416, etc. ; p. ext. :
1 contrée autour d’une ville, la ville et le territoire d’alentour, Od. 6, 177 ; Hés. Sc. 380 ; Str. 356 ||
2 toute région habitée, île habitée, Il. 14, 230 ; Eschl. Eum. 77 ; Eur. Ion 305 ; en gén. pays, Lys. 103, 38 ||
3 p. anal. échiquier (divisé en casiers comme les rues ou quartiers d’une ville) pour le jeu de dames, au pl. Crat. (Zénob. 5, 67) ; cf. Plat. Rsp. 422e ||
II réunion des citoyens, cité, État, Hés. O. 238 ; Eschl. Ag. 647 ; Soph. O.R. 22 ; Thc. 2, 20 ; 7, 82, etc. ; particul. État libre, démocratie, Soph. Ant. 737 ; Xén. Cyr. 8, 2, 28 ||
E πόλις se décline d’après trois thèmes : —
1 th. att. πολι- ou πολε- : πόλις, gén. πόλεως ou πόλεος, Eschl. Sept. 215 ; Soph. Ant. 162 ; d’où πόλευς, Thgn. 776, 1043 ; dat. πόλεϊ = πόλει ; Dans les inscr. att. πόλῃ, CIA. 4, 51, f, 24 (410 av. J.-C.), etc. ; v. Meisterh. p. 108, § 52, 2 ; acc. πόλιν, pl. πόλεις, πόλεων, πόλεσι, πόλεις ; duel πόλεε, p. contract. πόλη, Isocr. 44a, 182e (var. πόλει) ; gén. πολέοιν, Isocr. 55c ; —
2 th. ion. et dor. πολι- : πόλις, πόλιος, πόλιϊ = πόλῑ, πόλιν, pl. πόλιες, gén. πολίων, dat. πολίεσι, Pd. P. 7, 9 ; Thc. 5, 77, 79 (décr. lacéd.) ; épq. πολίεσσι, πόλισι, Hdt. 1, 151 ; Od. 21, 252 ; πόλιας = πόλῑς ; —
3 th. épq. πολι- et πολη- : πόλις, πόληος, Hés. Sc. 285 ; fr. 3, 5 ; πόληϊ, πόληα, Hés. Sc. 105 ; pl. πόληες, Od. 15, 412 ; acc. πόληας. — Gén. πόλιος, dissyll. par synizèse, Il. 2, 811 ; 21, 567 ; acc. πόλιας, dissyll. par synizèse, Od. 8, 560 ; poét. πτόλις, v. ce mot.
Étym. indo-europ. *tpelH-, sommet d’une colline, fortification ; cf. sscr. pū́r.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

1625 occurrences

  1. Matthieu

    27
  2. 2:23καὶ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς πόλιν λεγομένην Ναζαρέτ, ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν …
  3. 4:5… αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἔστησεν αὐτὸν ἐπὶ τὸ πτερύγιον …
  4. 5:14… τὸ φῶς τοῦ κόσμου. οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη·
  5. 5:35… ποδῶν αὐτοῦ· μήτε εἰς Ἱεροσόλυμα, ὅτι πόλις ἐστὶν τοῦ μεγάλου βασιλέως·
  6. 8:33… βόσκοντες ἔφυγον, καὶ ἀπελθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν πάντα καὶ τὰ τῶν δαιμονιζομένων.
  7. 8:34καὶ ἰδοὺ πᾶσα ἡ πόλις ἐξῆλθεν εἰς ὑπάντησιν τῷ Ἰησοῦ, καὶ …
  8. 9:1… διεπέρασεν καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν.
  9. 9:35Καὶ περιῆγεν ὁ Ἰησοῦς τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας, διδάσκων ἐν …
  10. 10:5… ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπέλθητε καὶ εἰς πόλιν Σαμαριτῶν μὴ εἰσέλθητε·
  11. 10:11εἰς ἣν δ’ ἂν πόλιν ἢ κώμην εἰσέλθητε, ἐξετάσατε τίς ἐν …
  12. 10:14… ἐξερχόμενοι ἔξω τῆς οἰκίας ἢ τῆς πόλεως ἐκείνης ἐκτινάξατε τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν …
  13. 10:15… Γομόρρων ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ.
  14. 10:23ὅταν δὲ διώκωσιν ὑμᾶς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, φεύγετε εἰς τὴν ἑτέραν· ἀμὴν …
  15. 10:23… λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ τελέσητε τὰς πόλεις τοῦ Ἰσραὴλ ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ …
  16. 11:1… τοῦ διδάσκειν καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν.
  17. 11:20Τότε ἤρξατο ὀνειδίζειν τὰς πόλεις ἐν αἷς ἐγένοντο αἱ πλεῖσται δυνάμεις …
  18. 12:25… μερισθεῖσα καθ’ ἑαυτῆς ἐρημοῦται, καὶ πᾶσα πόλις ἢ οἰκία μερισθεῖσα καθ’ ἑαυτῆς οὐ …
  19. 14:13… ὄχλοι ἠκολούθησαν αὐτῷ πεζῇ ἀπὸ τῶν πόλεων.
  20. 21:10… αὐτοῦ εἰς Ἱεροσόλυμα ἐσείσθη πᾶσα ἡ πόλις λέγουσα· Τίς ἐστιν οὗτος;
  21. 21:17καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς ἐξῆλθεν ἔξω τῆς πόλεως εἰς Βηθανίαν, καὶ ηὐλίσθη ἐκεῖ.
  22. 21:18Πρωῒ δὲ ἐπανάγων εἰς τὴν πόλιν ἐπείνασεν.
  23. 22:7… ἀπώλεσεν τοὺς φονεῖς ἐκείνους καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν.
  24. 23:34… ταῖς συναγωγαῖς ὑμῶν καὶ διώξετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν·
  25. 23:34… ὑμῶν καὶ διώξετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν·
  26. 26:18ὁ δὲ εἶπεν· Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν πρὸς τὸν δεῖνα καὶ εἴπατε αὐτῷ· …
  27. 27:53… ἔγερσιν αὐτοῦ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν καὶ ἐνεφανίσθησαν πολλοῖς.
  28. 28:11… τινες τῆς κουστωδίας ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἅπαντα τὰ γενόμενα.
  29. Marc

    8
  30. 1:33καὶ ἦν ὅλη ἡ πόλις ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν.
  31. 1:45… ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν, ἀλλὰ ἔξω ἐπ’ ἐρήμοις τόποις …
  32. 5:14… αὐτοὺς ἔφυγον καὶ ἀπήγγειλαν εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἦλθον …