πῦρ

Nom · pur (pur)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

πῦρ, πυρός (τὸ) [ῡ aux cas monosyll., ῠ aux cas dissyll.]
I feu, au propre, Il. 9, 211, etc. ; Od. 7, 7, etc. ; πῦρ καίειν, Il. 8, 521 ; Od. 21, 176, etc. faire ou entretenir du feu ; ἀνακαίειν, Od. 7, 13, m. sign. ; ἅπτειν, Ar. Nub. 768 ; ἐξάπτειν, Plut. M. 138b, allumer du feu ; φυσᾶν, Ar. Lys. 293, etc. souffler du feu ; ῥιπίζειν, Plut. Flam. 21, attiser du feu ; σϐεννύναι, Il. 16, 293 ; 21, 381 ; Hdt. 1, 86 ; Plut. M. 138b ; ἀποσϐεννύναι, Xén. Lac. 13, 3, éteindre du feu ; νηυσὶ πῦρ ἐμϐάλλειν, Il. 15, 597, lancer du feu sur des navires ; πῦρ ἐν κλισίῃσι βάλλειν, Od. 8, 501, lancer du feu dans des tentes ||
II particul.
1 feu d’un bûcher, Il. 15, 340 ; 22, 342 ; 23, 45 ; 24, 38 ||
2 feu d’un sacrifice, Il. 9, 220 ; Od. 3, 341, 446 ; Eschl. Ch. 863 ; Soph. fr. 340 Dind. ; Plat. Criti. 120a, etc. ||
3 feu du foyer, Il. 10, 418 ; Od. 5, 59 ; Eschl. Ag. 1435, etc. ; en parl. du feu sacré de Vesta, Poll. 1, 7 ; à Rome, Plut. Num. 9 ||
4 feu du ciel, foudre ou éclair, Eschl. Pr. 1046, Soph. O.R. 470, etc. ||
5 feu du soleil, p. opp. à χειμών, Pd. P. 3, 87 ; Plat. Leg. 865b ; d’où en gén. éclat des astres, Soph. Ant. 1146 ||
6 lueur des torches, des flambeaux, Soph. Ant. 964 ||
7 feux de camp, feux de bivouac, au plur. Il. 8, 509, 554, etc. ; Hdt. 4, 134 ; Thc. 8, 102 ; Xén. Cyr. 3, 3, 25, etc. ||
8 feu du regard, éclat des yeux, Il. 13, 474 ; Od. 19, 446 ; Hés. Sc. 145 ||
9 feu de la fièvre, Ar. (Com. fr. 2, 1191) ; πῦρ ἄγριον, Hpc. 1215h, c. ἐρυσίπελας ||
III fig.
1 feu, c. symbole de force irrésistible, Il. 6, 182 ; 11, 596 ; 17, 565 ; 20, 371 ; Soph. O.R. 177 ; Xén. Hell. 5, 7, 12, etc. ||
2 c. symbole de destruction, de dévastation, Soph. Ph. 927 ; Eur. Hec. 608, etc. ||
3 feu de la passion, ardeur d’un sentiment, Soph. El. 888 ; Call. Ep. 26, 5, etc. ||
4 prov. ἐν πυρὶ γενέσθαι, Il. 2, 340, s’en aller en feu, périr ou être perdu ; φεύγοντα καπνὸν δουλείας εἰς πῦρ δεσποτείας ἐμπίπτειν, Plat. Leg. 569b, fuir la fumée de la servitude pour tomber dans le feu du despotisme, c. à d. tomber de Charybde en Scylla ; πῦρ ἐπὶ πῦρ ἐγχεῖν, ἄγειν, etc. Crat. (Com. fr. 1, 26) ; Ar. fr. 389 Dind. ; Plat. Leg. 666a, verser du feu sur du feu, c. à d. rendre le mal pour le mal ; μετά τινος διὰ πυρὸς βαδίζειν, Ar. Lys. 133, aller à travers le feu avec qqn, partager avec lui tous les périls ; cf. Xén. Œc. 21, 7 ; Conv. 4, 16 ; mais διὰ πυρὸς μολεῖν τινι, Eur. El. 1182 ; ou ἔρχεσθαί τινι, Eur. Andr. 487, avoir une haine ardente pour qqn ; εἰς πῦρ ἅλλεσθαι, Xén. Mem. 1, 3, 9, sauter dans le feu, ne reculer devant aucun danger ; εἰς πῦρ ξαίνειν, Plat. Leg. 780c, frapper dans le feu, faire de vaines tentatives ||
E Plur. τὰ πυρά, Il. 8, 509, 554 ; 9, 77, etc. ; Hdt. 4, 134 ; Thc. 8, 102, etc. ; dat. πυροῖς, Xén. An. 7, 2, 18 ; poét. πυροῖσι, Eschl. Ch. 485 ; sg. πυρόν, Hdn gr. π. μ. λ. 38, rejeté par Eust. 729, 63. Par distension πύυρ, Sim. fr. 59. Orig. étrangère sel. Plat. Crat. 410a.
Étym. indo-europ. *peh₂-ur-, ph₂-uen-s, feu ; avec th. r/n, cf. all. Feuer, Funke.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

569 occurrences

  1. Matthieu

    12
  2. 3:10… ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται.
  3. 3:11… ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί·
  4. 3:12… τὴν ἀποθήκην, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ.
  5. 5:22… ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός.
  6. 7:19… ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται.
  7. 13:40ὥσπερ οὖν συλλέγεται τὰ ζιζάνια καὶ πυρὶ καίεται, οὕτως ἔσται ἐν τῇ συντελείᾳ …
  8. 13:42… βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ …
  9. 13:50… βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ …
  10. 17:15… πάσχει, πολλάκις γὰρ πίπτει εἰς τὸ πῦρ καὶ πολλάκις εἰς τὸ ὕδωρ.
  11. 18:8… δύο πόδας ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον.
  12. 18:9… ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός.
  13. 25:41… ἀπ’ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ …
  14. Marc

    4
  15. 9:22καὶ πολλάκις καὶ εἰς πῦρ αὐτὸν ἔβαλεν καὶ εἰς ὕδατα ἵνα …
  16. 9:43… ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν, εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον.
  17. 9:48… σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.
  18. 9:49Πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται.
  19. Luc

    7
  20. 3:9… ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται.
  21. 3:16… ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί·
  22. 3:17… ἀποθήκην αὐτοῦ, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ.
  23. 9:54… καὶ Ἰωάννης εἶπαν· Κύριε, θέλεις εἴπωμεν πῦρ καταβῆναι ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἀναλῶσαι …
  24. 12:49 Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ …
  25. 17:29… ἡμέρᾳ ἐξῆλθεν Λὼτ ἀπὸ Σοδόμων, ἔβρεξεν πῦρ καὶ θεῖον ἀπ’ οὐρανοῦ καὶ ἀπώλεσεν …
  26. 22:55περιαψάντων δὲ πῦρ ἐν μέσῳ τῆς αὐλῆς καὶ συγκαθισάντων …
  27. Jean

    1
  28. 15:6… καὶ συνάγουσιν αὐτὰ καὶ εἰς τὸ πῦρ βάλλουσιν καὶ καίεται.
  29. Actes

    4
  30. 2:3καὶ ὤφθησαν αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός, καὶ ἐκάθισεν ἐφ’ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν,
  31. 2:19… ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, αἷμα καὶ πῦρ καὶ ἀτμίδα καπνοῦ·
  32. 7:30… τοῦ ὄρους Σινᾶ ἄγγελος ἐν φλογὶ πυρὸς βάτου·
  33. 28:5… οὖν ἀποτινάξας τὸ θηρίον εἰς τὸ πῦρ ἔπαθεν οὐδὲν κακόν·
  34. Romains

    1
  35. 12:20… πότιζε αὐτόν· τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ.
  36. 1 Corinthiens

    3
  37. 3:13… ἡ γὰρ ἡμέρα δηλώσει· ὅτι ἐν πυρὶ ἀποκαλύπτεται, καὶ ἑκάστου τὸ ἔργον ὁποῖόν …