στόμα
Nom · stoma (stoma)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
στόμα, ατος
(τὸ)
A bouche :
I la bouche,
partie du corps, chez l’homme,
Od. 11, 425 ;
Xén. Mem.
2, 6, 32, etc. ; au plur. au sens du
sg. Soph. Tr. 938 ; A. Rh. 4, 1607 ;
Nic. Al.
210, etc. ;
et chez les animaux, Hés. Sc. 146, 389 ; Eschl.
Pers. 193 ;
Soph. Ph.
1156 ; Xén.
Eq. 6, 9,
etc. ; p. ext.
face, visage : ἐξεκυλίσθη ἐπὶ στόμα,
Il. 6, 43, il
roula tombant sur la face ; πεσεῖν ἐπὶ
στόμα, Plut. Demetr. 29, etc. tomber sur la face ; ἐπὶ
στόμα ὠθεῖν, Il. 16, 410, faire tomber qqn sur la face ; κατὰ στόμα, Eschl.
Ch. 573 ;
κατὰ τὸ στόμα, Plat. Leg. 855d, en face ;
p. anal. :
1 face, front d’une armée,
Xén. An.
3, 4, 43, etc. ; p. opp. à
οὐρά, Xén.
An. 3, 4, 42,
etc. ; κατὰ
στόμα, Hdt. 8,
11 ; Eur. Rhes. 491, en face, de
front ; p. opp. à ἐν
δεξιᾷ et ἐν
ἀριστερᾷ, Xén. An. 5, 2, 26 ||
2 en
parl. d’une arme, pointe, Il.
15, 389 ; Athénée
méc. 24, 2 ; ou tranchant, Philstr.
732 ; NT.
Luc. 21, 24,
etc. ||
II la bouche comme
organe de l’alimentation : τι ἐς τὸ στόμα
λαμϐάνειν, Xén. Mem. 3, 14, 5, porter qqe
ch. (des aliments) à sa bouche ; κορέσαι
στόμα, Soph. Ph. 1156, litt. rassasier sa bouche ; fig. ce qui sert à engloutir, à dévorer,
gouffre : πόντιον, Eur. Rhes. 436, gouffre de la mer ; πολέμοιο, Il. 10, 8 ; ou ὑσμίνης, Il. 20, 359, gouffre de la guerre, du combat
(c. à d. l’endroit où la guerre, où le combat
dévorent le plus de victimes) ||
III la bouche comme
organe de la parole, Il. 2, 489 ; Pd. N. 10, 35 ; Att. en gén., etc. : στόμα οἴγειν,
Eschl. Pr.
612, ouvrir la bouche ; λύειν, Eur. Hipp. 1060 ; Isocr. 252c, délier la bouche ; κινεῖν, Soph. O.C. 1277, mettre la
bouche en mouvement ; διαίρειν,
Dém. 375, 14,
ouvrir la bouche ; κλῄειν, Eur. Ph. 865, ou συγκλῄειν, Ar. Th. 40, fermer la bouche ;
κοιμᾶν, Eschl.
Ag. 1247,
laisser reposer sa bouche ; σῖγα ἔχειν,
Eur. Hipp.
660, etc.
tenir sa bouche silencieuse ; δάκνειν,
Eschl. fr.
293 ; Soph. Tr. 977, se mordre la
bouche pour ne pas parler ; ἀπὸ στόματος
εἰπεῖν, Xén. Mem. 3, 6, 9, etc. ; Plat. Theæt. 142d ; Plut. Sol. 8, etc. ; ou ἐν στόματι λέγειν, Ar.
Ach. 198,
parler de bouche, de mémoire ; διὰ στόματος
ἔχειν, Xén. Cyr. 1, 4, 25 ;
Plut. Fab.
26, M.
697c,
etc. ; ou
ἀνὰ στόμα ἔχειν, Eur. Andr. 95 ; ou διὰ στόμα ἔχειν, Ar.
Lys. 855 ;
ou διὰ στόμα
ἄγεσθαι, Il. 14, 91 ; ou ἐν στόματι ἔχειν, Il.
2, 250, avoir sans cesse à la bouche ;
διὰ στόματος εἶναι ou γίγνεσθαι, Thcr. Idyl. 12, 21 ; Arstt.
(Plut. M.
115c) ;
Luc. Lex.
23 ; au plur.
διὰ στομάτων ἔρχεσθαι, Thgn. 18 ; cf. Plat. Rsp. 463e, etc. venir sans cesse
sur les lèvres, en parl. d’une parole,
d’un propos, etc. ; ἐν στόμασι κεῖσθαι,
Thgn. 240, être
dans toutes les bouches ; ἐλθεῖν ἐπὶ
στόμα, Eschl. fr. 326 ; Plat.
Rsp. 563c, venir à la bouche,
en parl. d’une pensée, d’une parole ; ἐξ ἑνὸς
στόματος, Ar. Eq. 670 ; Plat. Rsp. 364a, etc. ; ou ἀφ’ ἑνὸς στόματος, Anth.
11, 159 ; ou
ἐν ἑνὶ στόματι, NT. Rom. 15, 6, d’une seule voix ; p.
suite, parole, langage, Soph.
O.R. 426,
706 ; O.C. 671 ; fr. 669 Dind. ;
Eur. Or.
592 ; Thcr.
Idyl. 8, 81,
etc. ; στόμα
ἀνόσιον, Soph. O.C. 981, langage impie ;
στόμα θεῖον, Soph. O.C. 603, bouche ou voix des
dieux, oracle ||
B p.
anal. embouchure d’un fleuve, Il.
12, 24 ; Od.
5, 441 ; Eschl.
Pr. 846 ;
Hdt. 1, 202,
etc. ; Thc.
4, 102 ; Xén.
An. 6, 2, 1,
etc. ; de la mer, Pd. P. 4, 302 ; Hdt. 4, 85 ; Thc. 4, 75 ; Xén. An. 6, 4, 1, etc. ; p. ext. orifice,
ouverture, entrée (d’un port, Od.
10, 90 ; Thc.
7, 5, 6, etc. ; Xén. Hell. 1, 5, 15,
etc. ; d’un golfe, Thc. 4, 49 ; d’une ville,
Soph. Ant.
119 ; d’une rue, Xén. Cyr. 2, 4, 4 ; d’une maison, Xén. An. 4, 5, 25 ; d’un organe (matrice, Hpc. 604, 24, etc. ; estomac, Nic.
Al. 20,
etc.)) ; p.
suite, bord d’un rempart, Eur.
Ph. 1166,
etc. ; fig.
στ. τοῦ βίου, Xén. 11, 1, terme de la vie
||
E Éol. στύμα, Thcr. Idyl. 29, 25.
Étym.
indo-europ. *steh₃-mn-, bouche ; cf. zend staman, bouche d’un chien ;
v. στόμαχος.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
538 occurrences
Matthieu
11- 4:4… ἀλλ’ ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος θεοῦ.
- 5:2καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτοὺς λέγων·
- 12:34… γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ.
- 13:35… προφήτου λέγοντος· Ἀνοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου, ἐρεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς.
- 15:11οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὸ ἐκπορευόμενον …
- 15:11… ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὸ ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ στόματος τοῦτο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.
- 15:17… ὅτι πᾶν τὸ εἰσπορευόμενον εἰς τὸ στόμα εἰς τὴν κοιλίαν χωρεῖ καὶ εἰς …
- 15:18τὰ δὲ ἐκπορευόμενα ἐκ τοῦ στόματος ἐκ τῆς καρδίας ἐξέρχεται, κἀκεῖνα κοινοῖ …
- 17:27… πρῶτον ἰχθὺν ἆρον, καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ εὑρήσεις στατῆρα· ἐκεῖνον λαβὼν δὸς …
- 18:16… ἔτι ἕνα ἢ δύο, ἵνα ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ πᾶν …
- 21:16… αὐτοῖς· Ναί. οὐδέποτε ἀνέγνωτε ὅτι Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον;
Luc
9- 1:64ἀνεῴχθη δὲ τὸ στόμα αὐτοῦ παραχρῆμα καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ, …
- 1:70καθὼς ἐλάλησεν διὰ στόματος τῶν ἁγίων ἀπ’ αἰῶνος προφητῶν αὐτοῦ,
- 4:22… τῆς χάριτος τοῖς ἐκπορευομένοις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ ἔλεγον· Οὐχὶ υἱός ἐστιν …
- 6:45… ἐκ γὰρ περισσεύματος καρδίας λαλεῖ τὸ στόμα αὐτοῦ.
- 11:54ἐνεδρεύοντες αὐτὸν θηρεῦσαί τι ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ.
- 19:22λέγει αὐτῷ· Ἐκ τοῦ στόματός σου κρίνω σε, πονηρὲ δοῦλε· ᾔδεις …
- 21:15ἐγὼ γὰρ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντιστῆναι …
- 21:24καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρης καὶ αἰχμαλωτισθήσονται εἰς τὰ ἔθνη …
- 22:71… χρείαν; αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ.
Jean
1- 19:29… ὄξους ὑσσώπῳ περιθέντες προσήνεγκαν αὐτοῦ τῷ στόματι.
Actes
12- 1:16… προεῖπε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυὶδ περὶ Ἰούδα τοῦ γενομένου ὁδηγοῦ …
- 3:18ὁ δὲ θεὸς ἃ προκατήγγειλεν διὰ στόματος πάντων τῶν προφητῶν παθεῖν τὸν χριστὸν …
- 3:21… πάντων ὧν ἐλάλησεν ὁ θεὸς διὰ στόματος τῶν ἁγίων ἀπ’ αἰῶνος αὐτοῦ προφητῶν.
- 4:25… τοῦ πατρὸς ἡμῶν διὰ πνεύματος ἁγίου στόματος Δαυὶδ παιδός σου εἰπών· Ἱνατί ἐφρύαξαν …
- 8:32… αὐτὸν ἄφωνος, οὕτως οὐκ ἀνοίγει τὸ στόμα αὐτοῦ.
- 8:35ἀνοίξας δὲ ὁ Φίλιππος τὸ στόμα αὐτοῦ καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς γραφῆς …
- 10:34Ἀνοίξας δὲ Πέτρος τὸ στόμα εἶπεν· Ἐπ’ ἀληθείας καταλαμβάνομαι ὅτι οὐκ …
- 11:8… ἢ ἀκάθαρτον οὐδέποτε εἰσῆλθεν εἰς τὸ στόμα μου.
- 15:7… ὑμῖν ἐξελέξατο ὁ θεὸς διὰ τοῦ στόματός μου ἀκοῦσαι τὰ ἔθνη τὸν λόγον …