ἀγαθός

Adjectif · agathos (agatos)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

ἀγαθός, ή, όν [ᾰᾰ] bon, de bonne qualité :
I en parl. de pers.
1 noble, de bonne naissance, Il. 21, 109 ; joint à ἀφνειός, Il. 13, 664 ; à εὐγενής, Soph. fr. 649 ; p. opp. à χέρηες, Od. 15, 324 ; à ἀγενής, Soph. fr. 105 ; en parl. de l’origine, du sang, Od. 4, 611, etc. : καλοὶ καὶ ἀγ. ἄνδρες, Plut. Dem. 4, gens de bonne famille (lat. optimates) ||
2 brave, Il. 1, 131, etc. ; Hdt. 5, 109, etc. ||
3 bon, accompli en son genre : ἀγ. βασιλεύς, Il. 3, 179 ; θεράπων, Il. 16, 65, etc. bon roi, bon serviteur ; souv. avec un détermin. βοὴν ἀγ. Il. 2, 408, qui a une voix retentissante ; ἀγ. γνώμην, Soph. O.R. 687, de bon conseil ; ἀγ. τὰ πολιτικά, Plat. Gorg. 516b, qui s’entend aux choses du gouvernement ; avec une prép. ἀγ. ἐν πολέμῳ, Xén. Œc. 4, 15, propre à la guerre ; ἀγ. εἴς τι, Plat. 1 Alc. 125a ; πρός τι, Plat. Rsp. 407e ; περί τι, Lys. 130, 2, bon pour qqe ch., propre à qqe ch. ; ἀγ. κατὰ πάντα, Thc. 4, 81, propre à tout ; avec un inf. ἀγ. μάχεσθαι, Hdt. 1, 135, propre à combattre ||
4 bon, au sens mor. Thc. 1, 37, etc. ; οἱ καλοὶ καὶ ἀγαθοί, Plut. Cic. 11, les bons citoyens ; surt. chez les philos. Plat. Def. 415d, Rsp. 409c, etc. ; qqf. ironiq. bon, honnête, simple, Thc. 3, 82 ; souv. joint à d’autres adj. σοφὸς κἀγαθός, Soph. Ph. 119, sage et bon ; δίκαιος κἀγ. Soph. Ph. 1050, juste et bon ; surt. καλὸς κἀγ. Att. beau et bon, c. à d. parfait ; ὦ ἀγαθέ, ὦ ’γαθέ, Att. (Plat. Prot. 311a, etc.) mon bon ! souv. avec une nuance d’ironie ||
5 favorable, propice, bienveillant, en un sens religieux : ὁ ἀγ. δαίμων, Ar. Vesp. 525, le bon génie ; ἡ θεὸς ἀγαθή, Plut. Cæs. 9, etc. la bonne déesse (lat. bona dea) à Rome ; ἀγαθῇ τύχῃ, Plut. Dem. 20, à la fortune propice (v. τύχη) ||
II en parl. de choses :
1 bon, accompli en son genre : δαὶς ἀγαθή, Od. 15, 506, bon repas ; Ἰθάκη, ἀγαθὴ κουροτρόφος, Od. 9, 27, Ithaque, bonne nourricière de jeunes garçons ||
2 qui convient à, utile à : ἀ. ἀνδρί, Od. 17, 352, qui convient à un homme ; ἀ. τῇ πόλει, Xén. Cyn. 18, 17, utile à l’État ; qqf. avec le gén. ἀγαθὸν πυρετοῦ, Xén. Mem. 3, 8, 3 (remède) bon contre la fièvre ; ἀγαθόν (ἐστι) avec l’inf. Il. 7, 282, etc. Att. il est bon de, etc. ; abs. εἰπεῖν ou μυθεῖσθαι εἰς ἀγαθόν, Il. 9, 102 ; εἰς ἀγαθά, Il. 23, 305, parler pour le bien ||
3 propice, favorable : ἀγαθὴ ἡμέρα, Xén. Œc. 11, jour favorable pour faire qqe ch. ||
4 prospère, heureux : ἀγαθόν τι πράττειν, Xén. Œc. 12, prospérer ||
III subst. τὸ ἀγαθόν :
1 bien, bienfait, Att. ; ἐπ’ ἀγαθῷ τινος, Thc. 5, 27, etc., ou τινι, Ar. Ran. 1487, pour le bien de qqn ||
2 ce qui est bon, un bien, Att. ; particul. dans la doctr. stoïc. Epict. Ench. 24, 3 ; 25, 1, etc. ; en parl. de pers. φίλον, μέγιστον ἀγαθόν, Xén. Mem. 2, 4, 2, un ami, le plus grand bien ; abs. le bien en soi, t. de phil. Plat. Phæd. 76d, Rsp. 506b, 508e, etc. ; τὰ ἀγαθά, les biens, la fortune, la puissance, Hdt. 2, 172 ; Plat. Leg. 661a, 697b, etc. ; ou les qualités physiques et morales, Plat. Leg. 697b ; particul. les biens de la terre, Thc. 1, 82 ; 2, 58, etc. ||
Cp. et sup. (v. chacun des mots suiv. à son ordre alphab.) : ἀμείνων, sans sup. || poét. ἀρείων, ἄριστος || βελτίων, poét. βέλτερος ; βέλτιστος, poét. βέλτατος || κρείσσων ; κράτιστος, poét. κάρτιστος || λωΐων, att. λῴων, poét. λωΐτερος ; λώϊστος ou λῷστος || poét. φέρτερος ; poét. φέρτατος et φέριστος ||
Cp. et sup. directs, réc. et rares : ἀγαθώτερος, Spt. Jud. 11, 25 ; 15, 2 ; ἀγαθώτατος, DS. 16, 85 ; Hld. 5, 15 ||
E Crase de l’art. et de l’adj. dans ὦγαθέ = ὦ ἀγαθέ, Thcr. Idyl. 14, 8 ; ἁγαθοί [ᾱᾰ] = οἱ ἀγαθοί, τἀγαθόν [ᾱᾰ] = τὸ ἀγαθόν, τἀγαθοῦ [ᾱᾰ] = τοῦ ἀγαθοῦ, Att. Éol. ἄγαθος, Thcr. Idyl. 29, 21 ; d’où par crase ὥγαθος = ὁ ἀγ. Thcr. Idyl. 30, 83 ; lac. ἀγασώς, Ar. Lys. 1301.
Étym. Étym. incert.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

627 occurrences

  1. Matthieu

    16
  2. 5:45… ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους.
  3. 7:11… οὖν ὑμεῖς πονηροὶ ὄντες οἴδατε δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον …
  4. 7:11… ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς δώσει ἀγαθὰ τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν.
  5. 7:17οὕτως πᾶν δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖ, τὸ δὲ σαπρὸν …
  6. 7:18οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρὸν …
  7. 12:34γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν πονηροὶ ὄντες; ἐκ γὰρ τοῦ …
  8. 12:35ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει …
  9. 12:35ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει ἀγαθά, καὶ ὁ πονηρὸς …
  10. 12:35… ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει ἀγαθά, καὶ ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ …
  11. 19:16… εἷς προσελθὼν αὐτῷ εἶπεν· Διδάσκαλε, τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα σχῶ ζωὴν αἰώνιον;
  12. 19:17… αὐτῷ· Τί με ἐρωτᾷς περὶ τοῦ ἀγαθοῦ; εἷς ἐστιν ὁ ἀγαθός· εἰ δὲ …
  13. 19:17… περὶ τοῦ ἀγαθοῦ; εἷς ἐστιν ὁ ἀγαθός· εἰ δὲ θέλεις εἰς τὴν ζωὴν …
  14. 20:15… ὀφθαλμός σου πονηρός ἐστιν ὅτι ἐγὼ ἀγαθός εἰμι;
  15. 22:10… πάντας οὓς εὗρον, πονηρούς τε καὶ ἀγαθούς· καὶ ἐπλήσθη ὁ γάμος ἀνακειμένων.
  16. 25:21… αὐτῷ ὁ κύριος αὐτοῦ· Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστός, …
  17. 25:23… αὐτῷ ὁ κύριος αὐτοῦ· Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστός, …
  18. Marc

    3
  19. 10:17… καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;
  20. 10:18… Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ …
  21. 10:18… αὐτῷ· Τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ θεός.
  22. Luc

    16
  23. 1:53πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλεν κενούς.
  24. 6:45ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς …
  25. 6:45ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προφέρει τὸ …
  26. 6:45… θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προφέρει τὸ ἀγαθόν, καὶ ὁ πονηρὸς ἐκ τοῦ πονηροῦ …
  27. 8:8… ἕτερον ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, καὶ φυὲν ἐποίησεν καρπὸν ἑκατονταπλασίονα. ταῦτα …
  28. 8:15… εἰσιν οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ ἀκούσαντες τὸν λόγον κατέχουσιν καὶ καρποφοροῦσιν …
  29. 10:42… χρεία ἢ ἑνός· Μαριὰμ γὰρ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται αὐτῆς.
  30. 11:13… οὖν ὑμεῖς πονηροὶ ὑπάρχοντες οἴδατε δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον …
  31. 12:18… ἐκεῖ πάντα τὸν σῖτον καὶ τὰ ἀγαθά μου,
  32. 12:19… τῇ ψυχῇ μου· Ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά· ἀναπαύου, φάγε, …
  33. 16:25… Ἀβραάμ· Τέκνον, μνήσθητι ὅτι ἀπέλαβες τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ …