ἀπολύω
Verbe · apoluô (apoluô)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
ἀπο·λύω (f.
ύσω, ao.
ἀπέλυσα, pf.
ἀπολέλυκα)
I au
propre :
1 délier, détacher :
ἱμάντα, Od.
21, 46, une courroie ||
2 mettre au jour ;
au pass. être mis au jour, en parl. d’un enfant, Hpc.
144e ;
261, 49 ; en parl. de
la femme, être délivrée, Hpc.
261, 52 ; 262,
39 ; etc. ; en
parl. de la matrice, être délivré de, Hpc. 260, 11 ||
II fig.
1 libérer un captif
moyennant rançon, Il. 1, 95, etc. ; Att. ; ἀπολύεσθαι πολλῶν
χρημάτων, Xén. Hell. 4, 8, 21, être
libéré moyennant une forte somme ||
2 t. de
droit : ἀπ. τινὰ αἰτίας,
Hdt. 9, 88 ;
Xén. An.
6, 6, 16, etc.
absoudre qqn d’une accusation ; avec
μή et l’inf.:
ἀπ. τινὰ μὴ φῶρα εἶναι, Hdt. 2, 174, acquitter qqn
comme n’étant pas un voleur ; abs.
Ar. Vesp.
988, etc. ;
au pass. être acquitté, être absous,
Thc. 6, 29,
etc. ||
3 acquitter (une dette),
payer : ἀπ. ἀνάλωμα, Plat. Crat. 417b, couvrir une dépense
||
4 congédier, renvoyer,
particul. licencier (une armée)
Xén. Hell.
6, 5, 21 ; répudier (une femme)
NT. Matth.
1, 19 ; se séparer (d’un mari)
DS. 12, 18 ;
en gén. τινὰ ἀπ.
ἄδειπνον, Ar. Ach. 1155, renvoyer qqn
sans souper ||
5 affranchir,
libérer : τινά τινος, Hdt. 2, 30 ; Xén. Cyr. 8, 3, 47 ; Plat.
Rsp. 865a, qqn d’une charge,
d’un souci, etc. ; τὴν
ψυχὴν ἀπὸ τοῦ σώματος κοινωνίας, Plat. Phæd. 64e, affranchir l’âme de
la communauté avec le corps ; au pass.
τῆς στρατηΐης ἀπολελύσθαι, Hdt. 4, 84, être affranchi
du service militaire ; τῆς ἀρχῆς ἀπ.
Thc. 2, 8, être
affranchi de l’autorité (de qqn) ||
6 t. de
log. et de gr., au pf. pass. ἀπολελύσθαι, être indépendant, être absolu ;
ἀπολελυμένος, absolu, Arstt. Sext. Dysc. etc. ou non rythmé,
Héph. Poem.
5 ; Hdn gr.
||
Moy.
I tr.
1 écarter de soi :
διαϐολάς, Thc.
8, 87 ; Plat.
Ap. 37b ; αἰτίαν, Thc. 5, 75 ; Dém. 191, 11, etc. des
attaques, une accusation ; abs.
ὁ δὲ ἀπολυόμενος ἔφη, Hdt. 8, 59, il dit pour sa
défense ; avec le gén.: τινὰ ἀπ. τινός, Plat.
Leg. 637c, décharger
ou disculper qqn de qqe accusation
||
2 délivrer :
τοὺς Ἕλληνας ἀπ. δουλείας, Plat. Menex. 245a, les Grecs de la
servitude ||
II intr.
1 se détacher, se
séparer : ἀλλήλων, Arstt. Metaph. 6, 6, 5, ou ἀπ’ ἀλλήλων, Arstt.
Phys. 1, 2, 6,
les uns des autres ; abs. ἀπολελυμένος, détaché, séparé, en
parl. d’organes, Arstt.
H.A. 2, 1,
41 ; 4, 8, 7, etc. ||
2 s’éloigner, partir,
Pol. 2, 34, 12,
etc. ; d’où
quitter la vie, mourir, Soph. Ant. 1314 ||
E Ao. 2 moy. part. épq. plur. neutre ἀπολύμενα, au sens pass.
Opp. C.
8, 128.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
96 occurrences
Matthieu
20- 1:19… μὴ θέλων αὐτὴν δειγματίσαι, ἐβουλήθη λάθρᾳ ἀπολῦσαι αὐτήν.
- 5:31Ἐρρέθη δέ· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, δότω αὐτῇ ἀποστάσιον.
- 5:32… δὲ λέγω ὑμῖν ὅτι πᾶς ὁ ἀπολύων τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας …
- 5:32… ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι, καὶ ὃς ἐὰν ἀπολελυμένην γαμήσῃ μοιχᾶται.
- 14:15… τόπος καὶ ἡ ὥρα ἤδη παρῆλθεν· ἀπόλυσον τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τὰς …
- 14:22… αὐτὸν εἰς τὸ πέραν, ἕως οὗ ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους.
- 14:23καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος …
- 15:23… οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἠρώτουν αὐτὸν λέγοντες· Ἀπόλυσον αὐτήν, ὅτι κράζει ὄπισθεν ἡμῶν.
- 15:32… καὶ οὐκ ἔχουσιν τί φάγωσιν· καὶ ἀπολῦσαι αὐτοὺς νήστεις οὐ θέλω, μήποτε ἐκλυθῶσιν …
- 15:39καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἐνέβη εἰς τὸ πλοῖον, …
- 18:27… δὲ ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου ἀπέλυσεν αὐτόν, καὶ τὸ δάνειον ἀφῆκεν αὐτῷ.
- 19:3… αὐτὸν καὶ λέγοντες· Εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν;
- 19:7… Μωϋσῆς ἐνετείλατο δοῦναι βιβλίον ἀποστασίου καὶ ἀπολῦσαι αὐτήν;
- 19:8… πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν ὑμῖν ἀπολῦσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν, ἀπ’ ἀρχῆς δὲ …
- 19:9λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ μὴ ἐπὶ πορνείᾳ …
- 19:9… καὶ γαμήσῃ ἄλλην μοιχᾶται καὶ ὁ ἀπολελυμένην γαμήσας μοιχᾶται.
- 27:15Κατὰ δὲ ἑορτὴν εἰώθει ὁ ἡγεμὼν ἀπολύειν ἕνα τῷ ὄχλῳ δέσμιον ὃν ἤθελον.
- 27:17… εἶπεν αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος· Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν, Ἰησοῦν τὸν Βαραββᾶν ἢ Ἰησοῦν …
- 27:21… αὐτοῖς· Τίνα θέλετε ἀπὸ τῶν δύο ἀπολύσω ὑμῖν; οἱ δὲ εἶπαν· Τὸν Βαραββᾶν.
- 27:26τότε ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββᾶν, τὸν δὲ Ἰησοῦν …
Marc
12- 6:36 ἀπόλυσον αὐτούς, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ …
- 6:45… τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν, ἕως αὐτὸς ἀπολύει τὸν ὄχλον.
- 8:3καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν, ἐκλυθήσονται …
- 8:9ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι. καὶ ἀπέλυσεν αὐτούς.
- 10:2… ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ γυναῖκα ἀπολῦσαι, πειράζοντες αὐτόν.
- 10:4… Ἐπέτρεψεν Μωϋσῆς βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ ἀπολῦσαι.
- 10:11καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ γαμήσῃ ἄλλην …
- 10:12καὶ ἐὰν αὐτὴ ἀπολύσασα τὸν ἄνδρα αὐτῆς γαμήσῃ ἄλλον μοιχᾶται.
- 15:6Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς ἕνα δέσμιον ὃν παρῃτοῦντο.
- 15:9… δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων;