ἀρχαῖος
Adjectif · arkhéos (arkaïos)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
ἀρχαῖος, α, ον :
A adj.
I primitif, originaire,
d’où :
1 antique, ancien,
en parl. de pers. et de choses,
Hdt. 5, 88 ;
Att. ; παλαιὸς καὶ
ἀρχαῖος, de la plus haute antiquité, litt. ancien et primitif (cf. lat. priscus et vetustus, priscus et antiquus) Lys. 107, 40 ; Dém. 597, 18 ||
2 plus âgé, p. opp. à plus jeune : Κῦρος
ὁ ἀ. Xén. An. 1, 9, 1, Cyrus
l’ancien ||
II p.
suite :
1 avec
idée de respect, antique, vénérable, surt. en parl. des dieux,
Pd. (Clém.
732) ; Eschl.
Eum. 728,
ou de la religion, Eur. Hec. 609 ||
2 suranné, Eschl. Pr. 317 ; Ar. Nub. 984 ; Dém. 597, 18 ; joint à σαπρός,
Ar. Pl.
320 ; à
λίαν πρεσϐυτικός, Plut. Fab. 25 ; à ἀλάζων et Κρονικός, Luc. Rh. præc. 10 ||
3 simple, naïf,
Ar. Nub.
915, etc. ;
Plat. Euthyd.
295c ||
B subst. τὸ ἀρχαῖον :
1 fonds d’argent, capital,
Xén. Vect.
3, 2 ; surt.
au plur. τὰ
ἀρχαῖα, Ar. Nub. 1155 ; Dém. 914 fin, m. sign. ||
2 l’antiquité,
d’où adv.
τὸ ἀρχαῖον, Att. ; par crase
τἀρχαῖον. Eschl.
Suppl. 325 ;
ion. τὠρχαῖον,
Hdt. 1, 56,
etc. à l’origine, anciennement ;
ἀπὸ τοῦ ἀρχαίου, Hdt. 4, 117 ; Thc. 2, 15 ; de toute
antiquité ||
3 au
plur. τὰ ἀρχαῖα, DH. les archives (d’un État) ||
Cp. -ότερος, Ar. Av. 469 ; Thc. 2, 15 ; Plat. Euthyd. 295e, Conv. 195b, etc. Cp. irrég. ἀρχαιέστερος,
Pd. (Bkk.
80). Sup.
-ότατος, Hdt.
1, 105, etc. ;
Plat. Crat.
418b,
Rsp. 574c, etc.
Étym.
ἀρχή.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
38 occurrences
Matthieu
2- 5:21Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ φονεύσεις· ὃς δ’ ἂν φονεύσῃ, …
- 5:33Πάλιν ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐκ ἐπιορκήσεις, ἀποδώσεις δὲ τῷ κυρίῳ …
Luc
2- 9:8… ἄλλων δὲ ὅτι προφήτης τις τῶν ἀρχαίων ἀνέστη.
- 9:19… ἄλλοι δὲ ὅτι προφήτης τις τῶν ἀρχαίων ἀνέστη.
Actes
3- 15:7… ἀδελφοί, ὑμεῖς ἐπίστασθε ὅτι ἀφ’ ἡμερῶν ἀρχαίων ἐν ὑμῖν ἐξελέξατο ὁ θεὸς διὰ …
- 15:21Μωϋσῆς γὰρ ἐκ γενεῶν ἀρχαίων κατὰ πόλιν τοὺς κηρύσσοντας αὐτὸν ἔχει …
- 21:16… παρ’ ᾧ ξενισθῶμεν Μνάσωνί τινι Κυπρίῳ, ἀρχαίῳ μαθητῇ.
2 Corinthiens
1- 5:17… τις ἐν Χριστῷ, καινὴ κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονεν καινά·
2 Pierre
1- 2:5καὶ ἀρχαίου κόσμου οὐκ ἐφείσατο, ἀλλὰ ὄγδοον Νῶε …
Apocalypse
2- 12:9… δράκων ὁ μέγας, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, ὁ καλούμενος Διάβολος καὶ ὁ Σατανᾶς, …
- 20:2… ἐκράτησεν τὸν δράκοντα, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, ὅς ἐστιν Διάβολος καὶ ὁ Σατανᾶς, …