ἐλεύθερος
Adjectif · éléfthéros (éleutéros)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
ἐλεύθερος, α,
ον :
I libre, d’où :
1 libre, indépendant,
p. opp. à δοῦλος, Plat. Leg. 761e, etc. ; à ἀνελεύθερος, Plat. Gorg. 485c ; en parl. de pers. Hdt.
1, 6 ; Eschl.
Pr. 50 ;
Thc. 8, 15,
etc. ; en parl. de
choses : χρήματα ἐλ.
Dém. 930, 4,
fortune qui n’est grevée d’aucune charge ; avec
un gén. ἐλ. τινος, Eschl. Ch. 1060, etc. ; Eur. Hec. 869 ; Plat. Leg. 756d, libre ou affranchi de
qqe ch. (de souffrance, de crainte, etc.) ; avec une prép.
ἐλεύθεροι ἀπ’ ἀλλήλων, Xén. Cyr. 3, 2, 23 ; Plat.
Leg. 832d, indépendants les
uns des autres ; postér. abs. ἡ ἐλευθέρα, femme
affranchie (de l’autorité paternelle), c. à
d. femme mariée, Bas. 4, 516 a, 649b ; Naz. 3, 345a ; Chrys. 3, 589c, 597 c, edd. Migne ||
2 qui concerne la
liberté : ἐλεύθερον ἦμαρ,
Il. 6, 455,
etc. jour de liberté, d’où la liberté ; κρητὴρ
ἐλεύθερος, Il. 6, 528, coupe que l’on vide pour fêter sa liberté ;
τὸ ἐλεύθερον, Hdt. 7, 103 ; τοὐλεύθερον, Eur.
Suppl. 438, la
liberté ||
3 qui n’est gêné par
aucune entrave, en parl. de choses :
ἐλ. ἀγορά, Xén.
Cyr. 1, 3, 3,
place de marché accessible à tous ||
II qui convient à un
homme libre, c. à d.
1 qui concerne un homme
libre : βάσανοι ἐλ. Plat. Leg. 946c, torture qui peut
être infligée à un homme libre ||
2 digne d’un homme libre,
c. à d. franc, honnête (langage,
etc.) Hdt.
1, 116, etc. ;
τέχναι ἐλ. Sext.
686, 15 Bkk. les arts libéraux ;
ou en gén.
libéral, noble, généreux (langage, Eschl.
Pers. 593,
etc. ; sentiments, Soph. Ph. 1006, etc.) ||
Cp. -ώτερος, Xén. Cyr. 8, 3, 10 ;
sup. -ώτατος,
Xén. Hier.
1, 16 ||
E Fém. -ος, Eschl. Ag. 328 ; Eur. El. 868.
Étym. R.
*h₁leudh-,
pousser, grandir, v. ἐλεύσομαι ; cf.
lat. līber,
all. Leute,
litt. « qui appartient à la tribu
».
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
51 occurrences
Matthieu
1- 17:26… ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἄρα γε ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ υἱοί.
Jean
2- 8:33… δεδουλεύκαμεν πώποτε· πῶς σὺ λέγεις ὅτι Ἐλεύθεροι γενήσεσθε;
- 8:36… οὖν ὁ υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ, ὄντως ἐλεύθεροι ἔσεσθε.
Romains
2- 6:20Ὅτε γὰρ δοῦλοι ἦτε τῆς ἁμαρτίας, ἐλεύθεροι ἦτε τῇ δικαιοσύνῃ.
- 7:3… ἑτέρῳ· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ἀπὸ τοῦ νόμου, τοῦ μὴ …
1 Corinthiens
6- 7:21… σοι μελέτω· ἀλλ’ εἰ καὶ δύνασαι ἐλεύθερος γενέσθαι, μᾶλλον χρῆσαι.
- 7:22… δοῦλος ἀπελεύθερος κυρίου ἐστίν· ὁμοίως ὁ ἐλεύθερος κληθεὶς δοῦλός ἐστιν Χριστοῦ.
- 7:39… αὐτῆς· ἐὰν δὲ κοιμηθῇ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ᾧ θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν …
- 9:1Οὐκ εἰμὶ ἐλεύθερος; οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος; οὐχὶ Ἰησοῦν τὸν …
- 9:19 Ἐλεύθερος γὰρ ὢν ἐκ πάντων πᾶσιν ἐμαυτὸν …
- 12:13… Ἰουδαῖοι εἴτε Ἕλληνες, εἴτε δοῦλοι εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ πάντες ἓν πνεῦμα ἐποτίσθημεν.
Galates
6- 3:28… οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες …
- 4:22… τῆς παιδίσκης καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἐλευθέρας·
- 4:23… σάρκα γεγέννηται, ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐλευθέρας δι’ ἐπαγγελίας.
- 4:26ἡ δὲ ἄνω Ἰερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, ἥτις ἐστὶν μήτηρ ἡμῶν·
- 4:30… τῆς παιδίσκης μετὰ τοῦ υἱοῦ τῆς ἐλευθέρας.
- 4:31… οὐκ ἐσμὲν παιδίσκης τέκνα ἀλλὰ τῆς ἐλευθέρας.
Éphésiens
1- 6:8… κομίσεται παρὰ κυρίου, εἴτε δοῦλος εἴτε ἐλεύθερος.
Colossiens
1- 3:11… περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος, ἀλλὰ τὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσιν …
1 Pierre
1- 2:16ὡς ἐλεύθεροι, καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχοντες τῆς …
Apocalypse
3- 6:15… οἱ ἰσχυροὶ καὶ πᾶς δοῦλος καὶ ἐλεύθερος ἔκρυψαν ἑαυτοὺς εἰς τὰ σπήλαια καὶ …
- 13:16… πλουσίους καὶ τοὺς πτωχούς, καὶ τοὺς ἐλευθέρους καὶ τοὺς δούλους, ἵνα δῶσιν αὐτοῖς …
- 19:18… καθημένων ἐπ’ αὐτῶν, καὶ σάρκας πάντων ἐλευθέρων τε καὶ δούλων καὶ μικρῶν καὶ …