ὀλίγος

Adjectif · oligos (oligos)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

ὀλίγος, η, ον [ῐ]
I adj.
1 peu, en parl. du nombre ou de la quantité, p. opp. à πολύς, Eschl. Pers. 330 ; Hdt. 4, 81 ; Thc. 1, 110 ; Plat. Conv. 194b ; ὀλ. ἀριθμός, Eur. H.f. 6, nombre peu considérable ; ὀλίγοι τινές, Xén. Hell. 4, 5, 17, qqes-uns en petit nombre ; en parl. de l’espace, Il. 10, 161, etc. ; Hdt. 9, 70 ; Xén. An. 3, 3, 9 ; du temps, Il. 19, 157, etc. ; Thc. 2, 85 ; Xén. Hell. 4, 5, 8 ; abs. οἱ ὀλίγοι, Thc. 6, 38, etc. ; Plat. Pol. 291d ; Dém. 1396, 21, les oligarques, litt. le petit nombre d’hommes qui détiennent le pouvoir ; avec l’inf. trop peu pour, etc. Hdt. 6, 109 ; 7, 207 ; Thc. 1, 50 ||
2 en parl. de la grandeur, petit, p. opp. à μέγας, Il. 14, 376 ; 3, 115 ; Od. 10, 94 ; Hdt. 4, 52, etc. ; en parl. d’une voix faible, Od. 14, 492 ; d’où en gén. peu considérable (présent, Od. 6, 208, etc.) ; ὀλίγον οὐδέν, Thc. 2, 8, rien de petit ||
II adv. neutre, ὀλίγον, peu, un peu, avec des compar. : ὀλίγον ἧσσον, Od. 15, 365, un peu moins ; οὐκ ὀλ. φέρτερος, Il. 19, 217, beaucoup plus fort (litt. non peu supérieur) ; ὀλίγον τι πρότερον, Hdt. 4, 81 ; Plat. Pol. 262b, peu avant ; ὀλίγον ὕστερον, Xén. An. 7, 2, 20 ; Plat. Gorg. 454b, peu après ; d’ord. en prose, dev. un compar. ὀλίγῳ plus souv. que ὀλίγον, Hdt. 4, 79 ; 7, 113, etc. ; Plat. Gorg. 460c, Theag. 128c, etc. ||
III Locut. adv. :
1 avec idée de quantité : ὀλίγου, pour un peu, c. à d. presque, environ, Od. 14, 37 ; Xén. Conv. 3, 6 ; Plat. Rsp. 397b, etc. ; παρ’ ὀλίγον, peu s’en faut, presque, avec le gén. : παρ’ ὀλίγον ἦλθε τοῦ, etc. Pol. 2, 55, 4, peu s’en fallut qu’il ne, etc. ; ἐν ὀλίγῳ δεῖν, NT. Ap. 26, 28 ; ὀλίγου δεῖν, ou ὀλίγου δέω avec l’inf. (v. δέω) ; de même ἐς ὀλίγον ἀφίκετο νικηθῆναι, Thc. 8, 35, il s’en fallut de peu qu’il ne fût vaincu ; ὀλίγου (ou ὀλίγῳ) ἐς χιλίους, Thc. 4, 124, environ mille ||
2 avec idée de temps, ἐν ὀλίγῳ, en peu de temps, Plat. Ap. 22b ; ou pour peu de temps, Thc. 4, 26 et 96 ; ἐξ ὀλίγου, depuis peu, soudain, Thc. 2, 11 ; δι’ ὀλίγου, pendant un court espace de temps, Thc. 1, 77 ; en peu de temps, Thc. 2, 89, etc. ; δι’ ὀλίγων, après un court intervalle de temps, bientôt après, Eur. Ph. 1105 ||
3 avec idée de degré : κατ’ ὀλίγον, peu à peu, insensiblement, Thc. 1, 69 ; Plat. Tim. 85d ; au plur. οὗτοι κατ’ ὀλίγους γιγνόμενοι ἐμάχοντο, Hdt. 9, 102, ils combattaient n’étant encore que peu nombreux et dispersés ; cf. Hdt. 2, 93 ; Plat. Theæt. 197d ||
4 avec idée de quantité ; δι’ ὀλίγων ῥηθῆναι, Plat. Phil. 31d, être dit en peu de mots (cf. lat. paucis) ; ἐν ὀλίγοις, Hdt. 4, 52 ; Plut. Luc. 28, etc. parmi peu, pour marquer l’idée d’une chose remarquable ||
Cp. ὀλίζων (= *ὀλιγγων, *ὀλιγίων ; cf. μείζων = μέγϳων, *μεγίων) Call. Jov. 72 ; Nic. Th. 212, etc. ; cf. épq. ὑπολίζονες ; dans les inscr. att. ὀλείζων (cinq exemples de 470 à 418 av. J.-C.) · v. Meisterh. p. 118, 14 ; de ὀλίζων s’est formé un cp. ὀλιζότερος, Nic. Al. 479, etc. ; cp. ὀλιγώτερος, El. N.A. 2, 42 ; 6, 51.
Sup. ὀλίγιστος (p. anal. avec κάκιστος, ἔχθιστος, etc.) Il. 19, 223 ; Hés. O. 721 ; Xén. Ath. 1, 5 ; Plat. Tim. 56b, etc. ||
E Par crase, avec καί : ἐν βραχεῖ κὠλίγῳ χρόνῳ, Soph. fr. 572, 4, Dind.
Étym. p.-ê. R. indo-europ. *h₃lig-, petit.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

141 occurrences

  1. Matthieu

    6
  2. 7:14… ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν.
  3. 9:37… μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι·
  4. 15:34… ἔχετε; οἱ δὲ εἶπαν· Ἑπτά, καὶ ὀλίγα ἰχθύδια.
  5. 22:14πολλοὶ γάρ εἰσιν κλητοὶ ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί.
  6. 25:21… Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· …
  7. 25:23… Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· …
  8. Marc

    4
  9. 1:19καὶ προβὰς ὀλίγον εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ …
  10. 6:5… ἐκεῖ ποιῆσαι οὐδεμίαν δύναμιν, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας ἐθεράπευσεν·
  11. 6:31… ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον καὶ ἀναπαύσασθε ὀλίγον. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ …
  12. 8:7καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ εὐλογήσας αὐτὰ εἶπεν καὶ ταῦτα …
  13. Luc

    7
  14. 5:3… ἠρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον, καθίσας δὲ ἐκ τοῦ πλοίου ἐδίδασκεν …
  15. 7:47… πολλαί, ὅτι ἠγάπησεν πολύ· ᾧ δὲ ὀλίγον ἀφίεται, ὀλίγον ἀγαπᾷ.
  16. 7:47… ἠγάπησεν πολύ· ᾧ δὲ ὀλίγον ἀφίεται, ὀλίγον ἀγαπᾷ.
  17. 10:2… μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι· δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ …
  18. 10:42 ὀλίγων δέ ἐστιν χρεία ἢ ἑνός· Μαριὰμ …
  19. 12:48… γνοὺς ποιήσας δὲ ἄξια πληγῶν δαρήσεται ὀλίγας. παντὶ δὲ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολὺ …
  20. 13:23εἶπεν δέ τις αὐτῷ· Κύριε, εἰ ὀλίγοι οἱ σῳζόμενοι; ὁ δὲ εἶπεν πρὸς …
  21. Actes

    10
  22. 12:18Γενομένης δὲ ἡμέρας ἦν τάραχος οὐκ ὀλίγος ἐν τοῖς στρατιώταις, τί ἄρα ὁ …
  23. 14:28διέτριβον δὲ χρόνον οὐκ ὀλίγον σὺν τοῖς μαθηταῖς.
  24. 15:2γενομένης δὲ στάσεως καὶ ζητήσεως οὐκ ὀλίγης τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Βαρναβᾷ πρὸς …
  25. 17:4… πολὺ γυναικῶν τε τῶν πρώτων οὐκ ὀλίγαι.
  26. 17:12… γυναικῶν τῶν εὐσχημόνων καὶ ἀνδρῶν οὐκ ὀλίγοι.
  27. 19:23… κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον τάραχος οὐκ ὀλίγος περὶ τῆς ὁδοῦ.
  28. 19:24… ἀργυροῦς Ἀρτέμιδος παρείχετο τοῖς τεχνίταις οὐκ ὀλίγην ἐργασίαν,
  29. 26:28… δὲ Ἀγρίππας πρὸς τὸν Παῦλον· Ἐν ὀλίγῳ με πείθεις Χριστιανὸν ποιῆσαι.
  30. 26:29… Εὐξαίμην ἂν τῷ θεῷ καὶ ἐν ὀλίγῳ καὶ ἐν μεγάλῳ οὐ μόνον σὲ …
  31. 27:20… ἐπὶ πλείονας ἡμέρας, χειμῶνός τε οὐκ ὀλίγου ἐπικειμένου, λοιπὸν περιῃρεῖτο ἐλπὶς πᾶσα τοῦ …
  32. 2 Corinthiens

    1
  33. 8:15… πολὺ οὐκ ἐπλεόνασεν, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον οὐκ ἠλαττόνησεν.
  34. Éphésiens

    1
  35. 3:3… μοι τὸ μυστήριον, καθὼς προέγραψα ἐν ὀλίγῳ,
  36. 1 Timothée

    2
  37. 4:8ἡ γὰρ σωματικὴ γυμνασία πρὸς ὀλίγον ἐστὶν ὠφέλιμος, ἡ δὲ εὐσέβεια πρὸς …