ὕδωρ

Nom · hudôr (hudôr)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

ὕδωρ, gén. ὕδατος (τὸ) [ῠ v. ci-dessous] eau :
I en gén. Hom. etc. ||
II particul. :
1 eau de mer, Od. 3, 300 ; ἁλμυρὸν ὕδωρ, Od. 9, 227, eau salée, etc. ||
2 eau de fleuve, de rivière, Il. 2, 825 ; 8, 365, etc. ; au plur. une fois dans Hom. Od. 13, 109 ; cf. Soph. O.C. 1599, fr. 265, etc. ||
3 eau de source, Il. 16, 161 ; 21, 312, etc. ||
4 eau potable, Od. 9, 85 ; 10, 56, etc. ; οἶνον καὶ ὕδωρ μίσγειν, Od. 1, 110, mêler du vin et de l’eau ; ἐφ’ ὕδωρ φοιτᾶν, Hdt. 7, 137, etc. aller chercher de l’eau, au plur. ὕδατα καὶ σῖτοι, Plat. Rsp. 404b, de l’eau et des aliments ; πότιμον ὕδωρ, Xén. Hell. 3, 2, 19, eau potable ; prov. ὕδωρ πίνειν, Ar. Eq. 349 ; Dém. 73, 3 ; 355, 24, boire de l’eau, c. à d. être insipide ou inerte, être incapable de grandes pensées, de grands sentiments, etc. ||
5 eau pour se laver : χερσὶν ὕδωρ ἐπιχεῖν, Il. 3, 270, etc. ; Od. 1, 147, etc. verser de l’eau sur les mains ; ὕδωρ κατὰ χειρός, Ar. Vesp. 1216, l’eau qu’on se faisait verser sur les mains avant le repas ||
6 eau pour se baigner, Il. 23, 282 ||
7 eau, comme élément, p. opp. à γῆ : γῆν καὶ ὕδωρ αἰτεῖν, Hdt. 5, 17, 18, etc. demander la terre et l’eau, en signe de domination ; γῆν καὶ ὕδωρ διδόναι, Hdt. 5, 18, etc. donner la terre et l’eau, c. à d. se soumettre ; prov. ἐν ὕδατι γράφειν, Plat. Phædr. 276c, ou καθ’ ὕδατος γράφειν, Luc. Cat. 21, écrire sur l’eau, c. à d. faire de vains efforts, se donner une peine inutile ||
8 eau de pluie, Il. 16, 385 ; ὕδωρ ἐξ οὐρανοῦ, Thc. 2, 77, eau du ciel ; τὰ ἐκ Διὸς ὕδατα, Plat. Criti. 113e, Leg. 761a, m. sign. ; ὕδατα ὄμϐρια, Pd. O. 10, 22, m. sign. ; γίγνεται ὕδωρ, Hdt. 8, 12, etc. ; Thc. 6, 70 ; Xén. Hell. 1, 6, 28, etc. il commence à pleuvoir ; τὸ ὕδωρ τὸ γενόμενον τῆς νυκτός, Thc. 2, 5, pluie survenue pendant la nuit ; χέει ὕδωρ Ζεύς, Il. 16, 385 ; ὁ Ζεὺς ὕει ὕδωρ, Ar. Nub. 1280 ; ὁ θεὸς ποιεῖ ὕδωρ, Ar. Vesp. 261, Zeus ou le dieu fait tomber la pluie ; ὗσαι ὕδατι, Hdt. 1, 87, pleuvoir ||
9 eau de la clepsydre (v. κλεψύδρα) Eschn. 82, 13 ; ἐν τῷ ἐμῷ ὕδατι, Dém. 274, 9 ; 339, 5, etc. ; ἐπὶ τοῦ ἐμοῦ ὕδατος, Dém. 1318, 6, pendant l’écoulement de mon eau, c. à d. pendant le temps qui m’était mesuré par la clepsydre ; πρὸς ὕδωρ σμικρὸν διδάξαι, Plat. Theæt. 201b, instruire avec peu d’eau devant soi, c. à d. avoir peu de temps pour instruire ; ἐὰν τὸ ὕδωρ ἐγχωρῇ, Dém. 1094, 3, si le temps le permet ; οὐχ ἱκανόν μοι τὸ ὕδωρ, Dém. 1116, 11, le temps dont je dispose n’est pas suffisant ; ἀποδιδόναι τινὶ τὸ ὕδωρ, Dém. 23, 20 ; ou ἐγχεῖν, Dém. 407, 16, etc. donner la parole à qqn ; ὑπὲρ τὸ ἐγχεόμενον ὕδωρ (v. ὑπέρ) au delà de l’eau versée, c. à d. du temps accordé ||
10 sueur : ἐν ὕδατι βρέχεσθαι, Hdt. 3, 104, être mouillé, inondé de sueur ||
11 en gén. tout liquide (vin, urine, etc.) Arstt. Meteor. 4, 5, 6 ||
12 l’eau du Verseau, constellation, Arat. 399 ||
E [ῠ] ; ttef. [ῡ] à l’arsis dans Hom. et Ar. Ran. 1339 ; postér., à la thésis, Hh. Cer. 382 ; Batr. 97, etc.
Étym. indo-europ. *udōr, *ud-n-, eau ; cf. lat. unda, sscr. udán-, all. Wasser.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

734 occurrences

  1. Matthieu

    7
  2. 3:11Ἐγὼ μὲν ὑμᾶς βαπτίζω ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ὀπίσω μου …
  3. 3:16… ὁ Ἰησοῦς εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος· καὶ ἰδοὺ ἠνεῴχθησαν οἱ οὐρανοί, καὶ …
  4. 8:32… τὴν θάλασσαν, καὶ ἀπέθανον ἐν τοῖς ὕδασιν.
  5. 14:28… με ἐλθεῖν πρὸς σὲ ἐπὶ τὰ ὕδατα·
  6. 14:29… τοῦ πλοίου Πέτρος περιεπάτησεν ἐπὶ τὰ ὕδατα καὶ ἦλθεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν.
  7. 17:15… τὸ πῦρ καὶ πολλάκις εἰς τὸ ὕδωρ.
  8. 27:24… ὠφελεῖ ἀλλὰ μᾶλλον θόρυβος γίνεται λαβὼν ὕδωρ ἀπενίψατο τὰς χεῖρας ἀπέναντι τοῦ ὄχλου …
  9. Marc

    5
  10. 1:8ἐγὼ ἐβάπτισα ὑμᾶς ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν πνεύματι …
  11. 1:10καὶ εὐθὺς ἀναβαίνων ἐκ τοῦ ὕδατος εἶδεν σχιζομένους τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ …
  12. 9:22… εἰς πῦρ αὐτὸν ἔβαλεν καὶ εἰς ὕδατα ἵνα ἀπολέσῃ αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι …
  13. 9:41Ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς ποτήριον ὕδατος ἐν ὀνόματι ὅτι χριστοῦ ἐστε, ἀμὴν …
  14. 14:13… πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ,
  15. Luc

    6
  16. 3:16… λέγων πᾶσιν ὁ Ἰωάννης· Ἐγὼ μὲν ὕδατι βαπτίζω ὑμᾶς· ἔρχεται δὲ ὁ ἰσχυρότερός …
  17. 7:44… γυναῖκα; εἰσῆλθόν σου εἰς τὴν οἰκίαν, ὕδωρ μοι ἐπὶ πόδας οὐκ ἔδωκας· αὕτη …
  18. 8:24… τῷ ἀνέμῳ καὶ τῷ κλύδωνι τοῦ ὕδατος, καὶ ἐπαύσαντο, καὶ ἐγένετο γαλήνη.
  19. 8:25… καὶ τοῖς ἀνέμοις ἐπιτάσσει καὶ τῷ ὕδατι, καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ;
  20. 16:24… βάψῃ τὸ ἄκρον τοῦ δακτύλου αὐτοῦ ὕδατος καὶ καταψύξῃ τὴν γλῶσσάν μου, ὅτι …
  21. 22:10… τὴν πόλιν συναντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ εἰς τὴν οἰκίαν …
  22. Jean

    21
  23. 1:26… ὁ Ἰωάννης λέγων· Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι· μέσος ὑμῶν ἕστηκεν ὃν ὑμεῖς οὐκ …
  24. 1:31… Ἰσραὴλ διὰ τοῦτο ἦλθον ἐγὼ ἐν ὕδατι βαπτίζων.
  25. 1:33… ἀλλ’ ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Ἐφ’ ὃν ἂν …
  26. 2:7… αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Γεμίσατε τὰς ὑδρίας ὕδατος· καὶ ἐγέμισαν αὐτὰς ἕως ἄνω.
  27. 2:9ὡς δὲ ἐγεύσατο ὁ ἀρχιτρίκλινος τὸ ὕδωρ οἶνον γεγενημένον, καὶ οὐκ ᾔδει πόθεν …
  28. 2:9… δὲ διάκονοι ᾔδεισαν οἱ ἠντληκότες τὸ ὕδωρ, φωνεῖ τὸν νυμφίον ὁ ἀρχιτρίκλινος
  29. 3:5… σοι, ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ πνεύματος, οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς …
  30. 3:23… ἐν Αἰνὼν ἐγγὺς τοῦ Σαλείμ, ὅτι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ, καὶ παρεγίνοντο καὶ …
  31. 4:7Ἔρχεται γυνὴ ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Δός μοι …
  32. 4:10… ᾔτησας αὐτὸν καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν.
  33. 4:11… ἐστὶν βαθύ· πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν;
  34. 4:13… αὐτῇ· Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν·