ἀφίστημι

Verbe · afistimi (afistêmi)

Notice Bailly

Lexique du grec ancien

ἀφ·ίστημι :
I tr. aux temps suiv. (prés., impf. ἀφίστην, f. ἀποστήσω, ao. 1 ἀπέστησα) placer hors de, d’où :
1 éloigner, écarter : τινά, Xén. Hell. 7, 5, 23, qqn ; ἀπ. ἀλλήλων, Plat. Pol. 282b, éloigner les uns des autres ||
2 séparer, détacher : ἀφ. τῆς ἐλάας τὸν φλοιόν, Th. C.P. 3, 3, 2, enlever l’écorce de l’olivier ; fig. détacher (d’une alliance, d’un parti) : ἀφ. τοὺς ξυμμάχους, Thc. ; τὴν Ἰωνίαν, Thc. pousser les alliés, l’Ionie à la défection, à la révolte ; τινὰ ἀπό τινος, Hdt. 1, 76, etc. ; τινά τινος, And. 26, 16, chercher à détacher qqn d’un parti ||
3 écarter, éloigner, d’où faire disparaître : ἄχος, Eschl. Ch. 416, éloigner une douleur ; νόσον, Call. Diosc. guérir une maladie ; ἐπιϐουλάς, Thc. déjouer des complots ou des desseins hostiles ; en parl. de pers. ἄρχοντα, Xén. Hell. 7, 1, 45, déposer un magistrat, litt. l’écarter de sa charge ; abs. supprimer une dette, c. à d. l’acquitter, Xén. Conv. 2, 20 ||
II intr. aux temps suiv. (ao. 2 ἀπέστην, pf. ἀφέστηκα au sens d’un prés., pl. q. pf. ἀφεστήκη ou -κειν au sens d’un impf.) être éloigné : δοῦλος ἀφεστώς, Lys. 167, 12, esclave fugitif ; fig.
1 être séparé, d’où être privé de : ἀφ. φρενῶν, Soph. Ph. 865, avoir perdu la raison ||
2 être différent de : τῶν τοιούτων ἐθῶν, Dém. être éloigné de pareilles coutumes ; πόρρω ἀφέστηκε βασιλεὺς τυράννου, Plat. un roi est fort différent d’un tyran ||
III s’éloigner, se retirer (de crainte, d’horreur, etc.) Il. 4, 340, etc. Plat. Theæt. 169b ; Dém. 355, 20, etc. ; fig.
1 s’abstenir de, renoncer à, avec le gén. ἀφ. τοῦ ποιεῖν, Pol. ou avec l’inf. Eur. Hel. 536, renoncer à faire, etc. ||
2 se dérober à, se soustraire à, gén. : πόνων καὶ κινδύνων, Isocr. 57c, se soustraire aux fatigues et aux dangers ||
3 se détacher de, faire défection : ἀπό τινος, Hdt. 1, 95, etc. (cf. CIA. 4, 27, a, 21, de 445 av. J.-C.) ; τινός, Hdt. 2, 113 (cf. CIA. 1, 9, 22, de 464/457 av. J.-C.), se détacher du parti de qqn ; ἀφ. πρός ou εἴς τινα, Hdt. 2, 30 ; Xén. An. 1, 6, 7, faire défection pour se rallier à qqn ; abs. faire défection, se révolter, Hdt. 1, 102 ; ἀφ. ὑπό τινος, Thc. 8, 35, faire défection à l’instigation de qqn ||
Moy. ἀφίσταμαι (f. ἀποστήσομαι, ao. ἀπεστησάμην)
I tr. (seul. ao.)
1 éloigner, écarter de soi : Ἀργείων δόρυ πυλῶν ἀφ. Eur. Ph. 1087, écarter de ses portes la lance des Argiens ||
2 se dégager de, s’acquitter de : χρεῖος, Il. 13, 745, s’acquitter d’une dette, c. à d. rendre le mal pour le mal ; τὸν χαλκόν, Dém. 1199, 14, payer la solde ou le salaire ||
II intr.
1 être éloigné ou distant de, gén. Il. 23, 517 ; Od. 23, 101, etc. ||
2 s’écarter de, s’éloigner de : ἐκ Σικελίας, Thc. 7, 28, s’éloigner de la Sicile ; rar. avec l’acc. : ἀφ. τὸν ἥλιον ὑπὸ τῆς σκιᾶς, Xén. Cyn. 3, 3, se retirer du soleil pour s’abriter à l’ombre ; part. faire défection : πρός τινα, Xén. pour passer dans le parti d’un autre ||
3 t. de méd. s’écarter, se désagréger : ἀφίσταται ὀστέον, Hpc. Aph. 1258, l’os est carié ; σάρκες ἀφιστάμεναι, Diosc. chairs qui se dissolvent ; τὸ ἀφιστάμενον, Gal. abcès en formation ; τὰ ἀφεστεῶτα, Gal. abcès formés ||
E ao. 2 impér. ἀπόστηθι, Ar. Th. 627 ; ou ἀπόστα, Mén. 4, 182 Meineke. Pf. ἀφέστηκα, ας, ε ; plur. ἀφέσταμεν [τᾰ], -στατε [τᾰ], -στᾶσι ; opt. poét. 3 sg. ἀφεσταίη, Od. 23, 101, 169 ; inf. ἀφεστηκέναι, Arstt. Aud. 20, ou ἀφεστάναι ; part. ἀφεστώς, -ῶσα, -ός ou -ώς ; part. épq. plur. ἀφεσταότες, Il. 17, 375. Pl. q. pf. 1 sg. ἀφεστήκη, Plat. Theæt. 208e ; 3 sg. ἀφεστήκει, Od. 11, 544 ; 3 pl. ἀφέστασαν [τᾰ] (cf. le plur. du pf. ἀφέστηκα) Il. 15, 672 ; 21, 391. Fut. ἀφεστήξω formé du pf. ἀφέστηκα (cf. τεθνήξω) Xén. An. 2, 4, 5 ; Plat. Rsp. 587b. — Conjug. ion. et dor. en ἀπ- au lieu de ἀφ- : ao. 1 dor. ἀπέστασα [τᾱ] Eschl. Ch. 416 (chœur) ; ao. 2, 3 pl. sbj. ion. ἀποστέωσι, Hdt. 3, 15 ; pl. q. pf. 3 sg. ion. ἀπεστήκεε, Hdt. 5, 37.
Étym. ἀπό, ἵστημι.

Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.

Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗

211 occurrences

  1. Genèse

    LXX · 6
  2. 12:8καὶ ἀπέστη ἐκεῖθεν εἰς τὸ ὄρος κατ᾿ ἀνατολὰς …
  3. 14:4… τῷ Χοδολλογομορ τῷ δὲ τρισκαιδεκάτῳ ἔτει ἀπέστησαν
  4. 19:9εἶπαν δέ ἀπόστα ἐκεῖ εἷς ἦλθες παροικεῖν μὴ καὶ …
  5. 30:36καὶ ἀπέστησεν ὁδὸν τριῶν ἡμερῶν ἀνὰ μέσον αὐτῶν …
  6. 31:40… καύματι καὶ παγετῷ τῆς νυκτός καὶ ἀφίστατο ὁ ὕπνος ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν μου
  7. 31:49… ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ σοῦ ὅτι ἀποστησόμεθα ἕτερος ἀπὸ τοῦ ἑτέρου
  8. Exode

    LXX · 1
  9. 23:7ἀπὸ παντὸς ῥήματος ἀδίκου ἀποστήσῃ ἀθῷον καὶ δίκαιον οὐκ ἀποκτενεῖς καὶ …
  10. Lévitique

    LXX · 1
  11. 13:58… πᾶν σκεῦος δερμάτινον ὃ πλυθήσεται καὶ ἀποστήσεται ἀπ᾿ αὐτοῦ ἡ ἁφή καὶ πλυθήσεται …
  12. Nombres

    LXX · 7
  13. 8:25καὶ ἀπὸ πεντηκονταετοῦς ἀποστήσεται ἀπὸ τῆς λειτουργίας καὶ οὐκ ἐργᾶται …
  14. 12:10καὶ ἡ νεφέλη ἀπέστη ἀπὸ τῆς σκηνῆς καὶ ἰδοὺ Μαριαμ …
  15. 14:9… τῆς γῆς ὅτι κατάβρωμα ἡμῖν ἐστιν ἀφέστηκεν γὰρ ὁ καιρὸς ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ …
  16. 14:31… καὶ κληρονομήσουσιν τὴν γῆν ἣν ὑμεῖς ἀπέστητε ἀπ᾿ αὐτῆς
  17. 16:27καὶ ἀπέστησαν ἀπὸ τῆς σκηνῆς Κορε κύκλῳ καὶ …
  18. 31:16… Ισραηλ κατὰ τὸ ῥῆμα Βαλααμ τοῦ ἀποστῆσαι καὶ ὑπεριδεῖν τὸ ῥῆμα κυρίου ἕνεκεν …
  19. 32:9… βότρυος καὶ κατενόησαν τὴν γῆν καὶ ἀπέστησαν τὴν καρδίαν τῶν υἱῶν Ισραηλ ὅπως …
  20. Deutéronome

    LXX · 6
  21. 1:28ποῦ ἡμεῖς ἀναβαίνομεν οἱ ἀδελφοὶ ὑμῶν ἀπέστησαν ὑμῶν τὴν καρδίαν λέγοντες ἔθνος μέγα …
  22. 4:9… ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου καὶ μὴ ἀποστήτωσαν ἀπὸ τῆς καρδίας σου πάσας τὰς …
  23. 7:4 ἀποστήσει γὰρ τὸν υἱόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ …
  24. 13:11… ἐν λίθοις καὶ ἀποθανεῖται ὅτι ἐζήτησεν ἀποστῆσαί σε ἀπὸ κυρίου τοῦ θεοῦ σου …
  25. 13:14ἐξήλθοσαν ἄνδρες παράνομοι ἐξ ὑμῶν καὶ ἀπέστησαν πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν πόλιν αὐτῶν …
  26. 32:15… ἐγκατέλιπεν θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτὸν καὶ ἀπέστη ἀπὸ θεοῦ σωτῆρος αὐτοῦ
  27. Josué

    LXX · 7
  28. 1:8καὶ οὐκ ἀποστήσεται ἡ βίβλος τοῦ νόμου τούτου ἐκ …
  29. 3:16… τὰ καταβαίνοντα ἄνωθεν ἔστη πῆγμα ἓν ἀφεστηκὸς μακρὰν σφόδρα σφοδρῶς ἕως μέρους Καριαθιαριμ …
  30. 8:16… ὀπίσω τῶν υἱῶν Ισραηλ καὶ αὐτοὶ ἀπέστησαν ἀπὸ τῆς πόλεως
  31. 22:18… σήμερον ἀπὸ κυρίου καὶ ἔσται ἐὰν ἀποστῆτε σήμερον ἀπὸ κυρίου καὶ αὔριον ἐπὶ …
  32. 22:19… ἀποστάται ἀπὸ θεοῦ γενήθητε καὶ μὴ ἀπόστητε ἀπὸ κυρίου διὰ τὸ οἰκοδομῆσαι ὑμᾶς …
  33. 22:23καὶ εἰ ᾠκοδομήσαμεν αὑτοῖς βωμὸν ὥστε ἀποστῆναι ἀπὸ κυρίου τοῦ θεοῦ ἡμῶν ὥστε …
  34. 22:29… ἀπὸ κυρίου ἐν ταῖς σήμερον ἡμέραις ἀποστῆναι ἀπὸ κυρίου ὥστε οἰκοδομῆσαι ἡμᾶς θυσιαστήριον …
  35. Juges

    LXX · 3
  36. 16:17… κοιλίας μητρός μου ἐὰν οὖν ξυρήσωμαι ἀποστήσεται ἀπ᾿ ἐμοῦ ἡ ἰσχύς μου καὶ …
  37. 16:19… αὐτοῦ καὶ ἤρξατο ταπεινῶσαι αὐτόν καὶ ἀπέστη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἀπ᾿ αὐτοῦ