ἀφίστημι
Verbe · afistimi (afistêmi)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
ἀφ·ίστημι :
I tr.
aux temps suiv. (prés.,
impf. ἀφίστην,
f. ἀποστήσω,
ao. 1 ἀπέστησα)
placer hors de, d’où :
1 éloigner, écarter :
τινά, Xén.
Hell. 7, 5,
23, qqn ; ἀπ. ἀλλήλων,
Plat. Pol.
282b,
éloigner les uns des autres ||
2 séparer, détacher :
ἀφ. τῆς ἐλάας τὸν φλοιόν, Th. C.P. 3, 3, 2, enlever l’écorce de l’olivier ;
fig. détacher (d’une alliance, d’un
parti) : ἀφ. τοὺς ξυμμάχους,
Thc. ; τὴν
Ἰωνίαν, Thc. pousser les alliés,
l’Ionie à la défection, à la révolte ; τινὰ ἀπό
τινος, Hdt. 1,
76, etc. ; τινά
τινος, And. 26,
16, chercher à détacher qqn d’un parti ||
3 écarter, éloigner,
d’où faire disparaître :
ἄχος, Eschl.
Ch. 416,
éloigner une douleur ; νόσον,
Call. Diosc.
guérir une maladie ; ἐπιϐουλάς,
Thc. déjouer des complots ou des desseins hostiles ; en
parl. de pers. ἄρχοντα,
Xén. Hell.
7, 1, 45, déposer un magistrat,
litt. l’écarter de sa charge ;
abs. supprimer une dette, c. à d. l’acquitter, Xén.
Conv. 2, 20
||
II intr. aux temps suiv. (ao.
2 ἀπέστην, pf. ἀφέστηκα au sens d’un prés., pl. q. pf. ἀφεστήκη ou -κειν au sens d’un impf.)
être éloigné : δοῦλος ἀφεστώς,
Lys. 167, 12,
esclave fugitif ; fig.
1 être séparé,
d’où être privé de : ἀφ. φρενῶν, Soph.
Ph. 865, avoir
perdu la raison ||
2 être différent de :
τῶν τοιούτων ἐθῶν, Dém. être éloigné de pareilles coutumes ; πόρρω ἀφέστηκε βασιλεὺς τυράννου, Plat. un roi est fort différent d’un tyran ||
III s’éloigner, se
retirer (de crainte, d’horreur, etc.)
Il. 4, 340,
etc. Plat.
Theæt. 169b ; Dém. 355, 20, etc. ; fig.
1 s’abstenir de, renoncer
à, avec le gén. ἀφ.
τοῦ ποιεῖν, Pol. ou avec l’inf. Eur. Hel. 536, renoncer à faire, etc. ||
2 se dérober à, se
soustraire à, gén. : πόνων καὶ κινδύνων, Isocr.
57c, se
soustraire aux fatigues et aux dangers ||
3 se détacher de, faire
défection : ἀπό τινος, Hdt. 1, 95, etc. (cf. CIA. 4, 27, a, 21, de 445 av.
J.-C.) ; τινός, Hdt. 2, 113 (cf. CIA. 1, 9, 22, de 464/457 av. J.-C.), se détacher du parti de qqn ;
ἀφ. πρός ou
εἴς τινα, Hdt.
2, 30 ; Xén.
An. 1, 6, 7,
faire défection pour se rallier à qqn ; abs. faire défection, se révolter, Hdt. 1, 102 ; ἀφ. ὑπό τινος, Thc.
8, 35, faire défection à l’instigation
de qqn ||
Moy. ἀφίσταμαι (f. ἀποστήσομαι, ao.
ἀπεστησάμην)
I tr. (seul. ao.)
1 éloigner, écarter de
soi : Ἀργείων δόρυ πυλῶν ἀφ.
Eur. Ph.
1087, écarter de ses portes la lance des
Argiens ||
2 se dégager de,
s’acquitter de : χρεῖος,
Il. 13, 745,
s’acquitter d’une dette, c. à d. rendre
le mal pour le mal ; τὸν χαλκόν,
Dém. 1199, 14,
payer la solde ou le salaire ||
II intr.
1 être éloigné
ou distant de, gén. Il. 23, 517 ; Od. 23, 101, etc. ||
2 s’écarter de, s’éloigner
de : ἐκ Σικελίας, Thc. 7, 28, s’éloigner de
la Sicile ; rar. avec
l’acc. : ἀφ. τὸν ἥλιον ὑπὸ τῆς
σκιᾶς, Xén. Cyn. 3, 3, se retirer du
soleil pour s’abriter à l’ombre ; part.
faire défection : πρός τινα,
Xén. pour passer dans le parti d’un autre
||
3 t. de
méd. s’écarter, se désagréger : ἀφίσταται ὀστέον, Hpc.
Aph. 1258,
l’os est carié ; σάρκες ἀφιστάμεναι,
Diosc. chairs qui se dissolvent ;
τὸ ἀφιστάμενον, Gal. abcès en formation ; τὰ
ἀφεστεῶτα, Gal. abcès formés
||
E ao. 2 impér. ἀπόστηθι, Ar. Th. 627 ; ou ἀπόστα, Mén. 4, 182 Meineke.
Pf. ἀφέστηκα, ας,
ε ; plur. ἀφέσταμεν [τᾰ],
-στατε [τᾰ],
-στᾶσι ; opt.
poét. 3 sg. ἀφεσταίη, Od. 23, 101, 169 ; inf.
ἀφεστηκέναι, Arstt. Aud. 20, ou ἀφεστάναι ; part.
ἀφεστώς, -ῶσα, -ός ou -ώς ; part. épq. plur. ἀφεσταότες, Il. 17, 375. Pl. q. pf.
1 sg. ἀφεστήκη,
Plat. Theæt.
208e ;
3 sg. ἀφεστήκει, Od. 11, 544 ; 3 pl.
ἀφέστασαν [τᾰ]
(cf. le plur. du pf. ἀφέστηκα) Il. 15, 672 ; 21, 391.
Fut. ἀφεστήξω
formé du pf. ἀφέστηκα (cf. τεθνήξω) Xén. An. 2, 4, 5 ; Plat. Rsp. 587b. — Conjug. ion. et dor. en ἀπ-
au lieu de ἀφ- : ao. 1 dor.
ἀπέστασα [τᾱ]
Eschl. Ch.
416 (chœur) ;
ao. 2, 3 pl. sbj.
ion. ἀποστέωσι, Hdt. 3, 15 ; pl. q. pf. 3 sg. ion.
ἀπεστήκεε, Hdt.
5, 37.
Étym.
ἀπό, ἵστημι.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
211 occurrences
Genèse
LXX · 6- 12:8καὶ ἀπέστη ἐκεῖθεν εἰς τὸ ὄρος κατ᾿ ἀνατολὰς …
- 14:4… τῷ Χοδολλογομορ τῷ δὲ τρισκαιδεκάτῳ ἔτει ἀπέστησαν
- 19:9εἶπαν δέ ἀπόστα ἐκεῖ εἷς ἦλθες παροικεῖν μὴ καὶ …
- 30:36καὶ ἀπέστησεν ὁδὸν τριῶν ἡμερῶν ἀνὰ μέσον αὐτῶν …
- 31:40… καύματι καὶ παγετῷ τῆς νυκτός καὶ ἀφίστατο ὁ ὕπνος ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν μου
- 31:49… ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ σοῦ ὅτι ἀποστησόμεθα ἕτερος ἀπὸ τοῦ ἑτέρου
Exode
LXX · 1- 23:7ἀπὸ παντὸς ῥήματος ἀδίκου ἀποστήσῃ ἀθῷον καὶ δίκαιον οὐκ ἀποκτενεῖς καὶ …
Lévitique
LXX · 1- 13:58… πᾶν σκεῦος δερμάτινον ὃ πλυθήσεται καὶ ἀποστήσεται ἀπ᾿ αὐτοῦ ἡ ἁφή καὶ πλυθήσεται …
Nombres
LXX · 7- 8:25καὶ ἀπὸ πεντηκονταετοῦς ἀποστήσεται ἀπὸ τῆς λειτουργίας καὶ οὐκ ἐργᾶται …
- 12:10καὶ ἡ νεφέλη ἀπέστη ἀπὸ τῆς σκηνῆς καὶ ἰδοὺ Μαριαμ …
- 14:9… τῆς γῆς ὅτι κατάβρωμα ἡμῖν ἐστιν ἀφέστηκεν γὰρ ὁ καιρὸς ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ …
- 14:31… καὶ κληρονομήσουσιν τὴν γῆν ἣν ὑμεῖς ἀπέστητε ἀπ᾿ αὐτῆς
- 16:27καὶ ἀπέστησαν ἀπὸ τῆς σκηνῆς Κορε κύκλῳ καὶ …
- 31:16… Ισραηλ κατὰ τὸ ῥῆμα Βαλααμ τοῦ ἀποστῆσαι καὶ ὑπεριδεῖν τὸ ῥῆμα κυρίου ἕνεκεν …
- 32:9… βότρυος καὶ κατενόησαν τὴν γῆν καὶ ἀπέστησαν τὴν καρδίαν τῶν υἱῶν Ισραηλ ὅπως …
Deutéronome
LXX · 6- 1:28ποῦ ἡμεῖς ἀναβαίνομεν οἱ ἀδελφοὶ ὑμῶν ἀπέστησαν ὑμῶν τὴν καρδίαν λέγοντες ἔθνος μέγα …
- 4:9… ἑωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου καὶ μὴ ἀποστήτωσαν ἀπὸ τῆς καρδίας σου πάσας τὰς …
- 7:4 ἀποστήσει γὰρ τὸν υἱόν σου ἀπ᾿ ἐμοῦ …
- 13:11… ἐν λίθοις καὶ ἀποθανεῖται ὅτι ἐζήτησεν ἀποστῆσαί σε ἀπὸ κυρίου τοῦ θεοῦ σου …
- 13:14ἐξήλθοσαν ἄνδρες παράνομοι ἐξ ὑμῶν καὶ ἀπέστησαν πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν πόλιν αὐτῶν …
- 32:15… ἐγκατέλιπεν θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτὸν καὶ ἀπέστη ἀπὸ θεοῦ σωτῆρος αὐτοῦ
Josué
LXX · 7- 1:8καὶ οὐκ ἀποστήσεται ἡ βίβλος τοῦ νόμου τούτου ἐκ …
- 3:16… τὰ καταβαίνοντα ἄνωθεν ἔστη πῆγμα ἓν ἀφεστηκὸς μακρὰν σφόδρα σφοδρῶς ἕως μέρους Καριαθιαριμ …
- 8:16… ὀπίσω τῶν υἱῶν Ισραηλ καὶ αὐτοὶ ἀπέστησαν ἀπὸ τῆς πόλεως
- 22:18… σήμερον ἀπὸ κυρίου καὶ ἔσται ἐὰν ἀποστῆτε σήμερον ἀπὸ κυρίου καὶ αὔριον ἐπὶ …
- 22:19… ἀποστάται ἀπὸ θεοῦ γενήθητε καὶ μὴ ἀπόστητε ἀπὸ κυρίου διὰ τὸ οἰκοδομῆσαι ὑμᾶς …
- 22:23καὶ εἰ ᾠκοδομήσαμεν αὑτοῖς βωμὸν ὥστε ἀποστῆναι ἀπὸ κυρίου τοῦ θεοῦ ἡμῶν ὥστε …
- 22:29… ἀπὸ κυρίου ἐν ταῖς σήμερον ἡμέραις ἀποστῆναι ἀπὸ κυρίου ὥστε οἰκοδομῆσαι ἡμᾶς θυσιαστήριον …
Juges
LXX · 3- 16:17… κοιλίας μητρός μου ἐὰν οὖν ξυρήσωμαι ἀποστήσεται ἀπ᾿ ἐμοῦ ἡ ἰσχύς μου καὶ …
- 16:19… αὐτοῦ καὶ ἤρξατο ταπεινῶσαι αὐτόν καὶ ἀπέστη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἀπ᾿ αὐτοῦ