ἡδύς
Adjectif · hidus (hêdus)
Notice Bailly
Lexique du grec ancien
ἡδύς, ἡδεῖα, ἡδύ,
gén. ἡδέος, ἡδείας,
ἡδέος, agréable, doux, avec l’idée d’une
impression durable, et d’ord. au sens moral, p. opp. à
γλυκύς qui marque
plutôt une impression du moment et une sensation physique,
Plut. M.
128c :
I en
parl. de choses :
1 doux au goût
(eau, vin, aliments, etc.) Od. 3, 51 ; 20, 391, etc. ||
2 doux à l’odorat,
parfumé, embaumé, Od. 4, 446 ; 9, 210 ||
3 doux à l’oreille
(parole, chant, etc.) Od. 8, 64 ; Hés. Th. 40 ||
4 doux, en gén. (sommeil, etc.)
Il. 4, 131 ;
Soph. Ant.
12 ; avec un
inf. ἡδ. ἀκοῦσαι λόγος,
Plat. Men.
81d, parole
douce à entendre ; ἡδύ ἐστι ou γίγνεται (τόδε) Il. 4, 17, etc. (cela) est agréable, charmant ;
ἡδύ ἐστι ou
γίγνεται, avec un
inf. Od. 24,
435 ; Eschl. Pr. 536, etc. il est
agréable de, etc. ; adv. au neutre : ἡδὺ
γελᾶν, Il. 2,
270, rire doucement ; subst.
τὸ ἡδύ, Plat.
Hipp. ma. 298a, l’agrément ;
τὰ ἡδέα, Thc.
5, 105 ; Plat.
Gorg. 495a, les plaisirs
||
II en
parl. de pers.
1 agréable, charmant,
Soph. Aj.
105, O.R.
82, etc. ; Eur.
Ph. 402 ;
t. d’amitié, ὦ
ἥδιστε (lat. dulcissime rerum) Plat.
Rsp. 348c, etc. mon très doux ami ; avec une
nuance d’ironie, facile, simple, Str. 54 ; Plat. Gorg. 491d, Euthyd. 300a; Plut. Artax. 17 ; ou plaisant : ἡδὺς γὰρ εἶ,
ἔφη, Plat. Rsp. 337d, car tu es plaisant, dit-il, etc. ||
2 qui éprouve du plaisir,
Soph. O.R.
82 ; Plut.
Fab. 5,
Cam. 32 ;
ἡδύς εἰμι ἀκούσας, Dém. 641, 9, je suis charmé
d’avoir entendu ||
Cp. ἡδίων, Hdt. 2, 46 ; Eschl. Ag. 602 ; Thc. 7, 14 ; Plat. Leg. 733a, etc. ; rar. ἡδύτερος, Ps.-Phocyl.
195 ; Anth.
9, 247 et 707 ; Lib. 1, 284 ; A. Tr. 2, 116, etc.
Sup. ἥδιστος,
Xén. Cyr.
6, 1, 7, etc. ; Soph. Aj. 105, Ph. 530, etc. ; rar.
ἡδύτατος, Plut.
M. 98e; Anth. 11, 298 ||
E Fém. ἡδύς, Od. 12, 369. Dor. masc. nom.
ἁδύς [ᾱ] Soph.
Tr. 122 ;
Thcr. Idyl.
20, 1 ; acc.
ἁδέα p.
ἡδύν, Thcr.
Idyl. 20, 44 ;
Mosch. 3, 83 ;
fém. nom. ἁδέα,
Thcr. Idyl.
1, 65, etc. ; acc. ἁδέα p. ἡδεῖαν, Thcr. Idyl. 20, 8.
Étym. R.
indo-europ. *sueh₂d-ú-, doux ; v.
ἥδομαι, ἁνδάνω ; cf. lat. suāvis, sscr. svādú-, angl. sweet.
Sens général, à vérifier dans le contexte biblique.
Bailly 2020 · CC BY-NC-NDSource ↗
15 occurrences
Esther
LXX · 1- 1:7… ἀπὸ ταλάντων τρισμυρίων οἶνος πολὺς καὶ ἡδύς ὃν αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ἔπινεν
Proverbes
LXX · 2- 12:11… διώκοντες μάταια ἐνδεεῖς φρενῶν ὅς ἐστιν ἡδὺς ἐν οἴνων διατριβαῖς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ …
- 14:23… παντὶ μεριμνῶντι ἔνεστιν περισσόν ὁ δὲ ἡδὺς καὶ ἀνάλγητος ἐν ἐνδείᾳ ἔσται
Cantique des cantiques
LXX · 1- 2:14… φωνήν σου ὅτι ἡ φωνή σου ἡδεῖα καὶ ἡ ὄψις σου ὡραία
Isaïe
LXX · 2- 3:24καὶ ἔσται ἀντὶ ὀσμῆς ἡδείας κονιορτός καὶ ἀντὶ ζώνης σχοινίῳ ζώσῃ …
- 44:16… ἔφαγεν καὶ ἐνεπλήσθη καὶ θερμανθεὶς εἶπεν ἡδύ μοι ὅτι ἐθερμάνθην καὶ εἶδον πῦρ
Jérémie
LXX · 1- 38:26… καὶ εἶδον καὶ ὁ ὕπνος μου ἡδύς μοι ἐγενήθη
2 Maccabées
LXX · 1- 15:39… ὃν δὲ τρόπον οἶνος ὕδατι συγκερασθεὶς ἡδὺς καὶ ἐπιτερπῆ τὴν χάριν ἀποτελεῖ οὕτως …
Siracide
LXX · 3- 23:17… ἐκκαύσῃ πῦρ ἀνθρώπῳ πόρνῳ πᾶς ἄρτος ἡδύς οὐ μὴ κοπάσῃ ἕως ἂν τελευτήσῃ
- 32:6… χρυσῷ σφραγὶς σμαράγδου μέλος μουσικῶν ἐφ᾿ ἡδεῖ οἴνῳ
- 40:21… ἡδύνουσιν μέλη καὶ ὑπὲρ ἀμφότερα γλῶσσα ἡδεῖα
3 Maccabées
LXX · 1- 5:12καὶ ἡδίστῳ καὶ βαθεῖ κατεσχέθη τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ …
4 Maccabées
LXX · 3- 5:9… τὸ μὴ ἀπολαύειν τῶν χωρὶς ὀνείδους ἡδέων καὶ ἄδικον ἀποστρέφεσθαι τὰς τῆς φύσεως …
- 8:23τί ἐξάγομεν ἑαυτοὺς τοῦ ἡδίστου βίου καὶ ἀποστεροῦμεν ἑαυτοὺς τοῦ γλυκέος …
- 9:29ὡς ἡδὺς πᾶς θανάτου τρόπος διὰ τὴν πάτριον …